Programma Woudschoten Chemie Conferentie 2022

Hieronder staat het overkoepelende programma van de conferentie met tijden. Toelichting op de verschillende lezingen en de beschrijvingen van de werkgroepen en masterclasses vind je onder het programma.

Datum Tijdslot Onderdeel Groep nr.
Donderdag
3 november
17:00 – 20:00 Ontvangst & diner groep 1
Groep
1
20:15 – 21:45 Parallellezing 1
20:15 – 21:45 Werkgroep – Ronde 1
22:00 – 24:00 Borrel lounge
Vrijdag
4 november
8:30 – 9:45 Ontvangst groep 2 & 3
Groep
2
Groep
3
9:00 – 12:30 DiO-conferentie
10:00 – 11:00 Opening & keynote – Marc Koper
11:00 – 18:00 Doorlopende onderwijsmarkt
11:15 – 12:45 Parallellezing 2
11:15 – 12:45 Werkgroep – Ronde 2
11:15 – 12:00 Masterclass – Ronde 1 / Bezoek onderwijsmarkt
12:15 – 13:00 Masterclass – Ronde 2 / Bezoek onderwijsmarkt
va 12:45 Lunch
14:15 – 15:45 Parallellezing 3
14:15 – 15:45 Werkgroep – Ronde 3
14:15 – 15:00 Masterclass – Ronde 3 / Bezoek onderwijsmarkt
15:15 – 16:00 Masterclass – Ronde 4 / Bezoek onderwijsmarkt
16:15 – 17:00 Ludieke activiteit
17:00 – 18:00 Netwerkborrel
18:00 – 20:00 Diner
20:15 – 21:45 Parallellezing 4
20:15 – 21:45 Parallellezing 5
20:15 – 21:45 Werkgroep – Ronde 4
22:00 – 24:00 Borrel societeit
Zaterdag
5 november
9:30 – 11:00 Werkgroep – Ronde 5
11:15 – 12:45 Parallellezing 6
11:15 – 12:45 Werkgroep – Ronde 6
va 12:45 Lunch

Programmatoelichting

Hieronder staat per programmaonderdeel toelichting.

Parallellezing 1 | Donderdag 20:15 – 21:30 uur

Kernenergie: Trends en Thorium
Prof. Dr. ir. Jan-Leen Kloosterman – Professor bij TU Delft

Lees beschrijving

In deze voordracht zal professor Kloosterman ingaan op de principes van kernsplijting als energiebron. Tussen de ontdekking van kernsplijting in 1938 en de eerste door de mens gemaakte kernreactor zat maar vier jaar. Tien jaar later werd er al ‘nucleaire elektriciteit’ geproduceerd. De grote doorbraak kwam echter met de ontwikkeling van kernreactoren voor scheepsvoortstuwing en de opschaling ervan voor commerciële productie van elektriciteit. Deze reactoren werken met uranium of met een combinatie van uranium en plutonium als splijtstof en produceren thans 11% van alle elektriciteit wereldwijd.

Er bestaat echter een mogelijkheid om kernsplijtingsreactoren te laten werken op thorium in plaats van uranium, hetgeen in potentie veel duurzamer is. Om dit proces succesvol te laten verlopen is een nieuw type kernreactor nodig, de zogenoemde gesmolten zout reactor. In deze reactor wordt een heet vloeibaar zout rondgepompt door kanalen in een groot grafietblok. In het zout zit het thorium opgelost. Het zout is dus zowel de splijtstof als het koelmiddel hetgeen zowel de reactorveiligheid als de duurzaamheid van de splijtstofcyclus ten goede komt.

Professor Kloosterman zal ook ingaan op het lopende onderzoek in Nederland en in de rest van Europa en het toekomstige onderzoek dat nodig is om de thorium gesmolten zout reactor snel te kunnen realiseren, alsmede andere trends op het gebied van kernenergie, zoals kleine modulaire reactoren.

Terug naar boven^

Werkgroep – Ronde 1 | Donderdag 20:15 – 21:30 uur

Werkgroep 1.1 – De Energietransitie-masterclass voor het VO
Jelte Bosma & Marijn van Vliet (Darel Education)

Lees beschrijving

In deze werkgroep maken de deelnemers kennis met de zeer relevante en actuele masterclass die door DAREL Educatie, in samenwerking met EBN en de Universiteit Utrecht, kosteloos aan het VO wordt aangeboden.

De werkgroep begint met een korte presentatie en plenair debat rond een aantal “eyeopeners” over ons huidige energiesysteem en de energietransitie. Hierna gaan de deelnemers zelf aan de slag met een lesmodule en spelvorm uit de masterclass.

Feedback over De Energietransitie-masterclass:
“Een zeer gevarieerd programma aan actieve werkvormen; heel verzorgd en volledig lesmateriaal.” Fontys – Lerarenopleiding

Werkgroep 1.2 – Meiden in de chemie: studiekeuze en het grote potentieel
Marijn Meijer (C3) & Marieke Wolthoff (PTvT)

Lees beschrijving

Er is sprake van een groot tekort aan beschikbare afgestudeerden op de arbeidsmarkt: meer meiden lost dat op: maar hoe krijgen we dat voor elkaar?
Relatief veel jongeren kiezen voor een natuurprofiel, maar dat aantal daalt wel. Deze generatie toont meer dan andere belangstelling voor hun duurzame toekomst. Toch kiezen vooral meiden niet voor een technische studie ondanks hun talenten. Die keuze is een resultaat van persoonlijke ervaringen opgedaan in het basis- en voortgezet onderwijs en tijdens de beroepsopleiding.

In deze actieve werkgroep gaan we met z’n allen verkennen waar het probleem precies ligt, wat wel werkt en wat we als scheikundedocenten, toa’s en methodeschrijvers aan de tegenvallende studiekeuze door meiden kunnen doen.

Terug naar boven^

Vrijdag

Hieronder staat de toelichting van het programma op vrijdag.

Keynote | Vrijdag 10:00 – 11:00 uur

Hoe maak je groene waterstof?
Prof. Dr. Marc Koper – Professor bij Universiteit Leiden

Lees beschrijving

Marc Koper is hoogleraar Katalyse en oppervlaktechemie aan het Leids Instituut voor Chemisch Onderzoek (LIC). In zijn lezing gaat Mark Koper in op de geschiedenis, toekomst, duurzaamheid en de fundamenteel (elektro)chemische vraagstukken omtrent de elektrolyse van water. Mark Koper kreeg de Spinozapremie voor zijn fundamentele onderzoek naar wat er gebeurt op atomair niveau als er elektriciteit door een vloeistof wordt gestuurd. Hij onderzoekt hoe dit proces van elektrolyse precies werkt, en hoe het beter, efficiënter en stabieler kan. In zijn lezing leer je meer over het allerkleinste als oplossing voor een duurzame maatschappij, waarbij groene stroom gebruikt wordt voor auto’s, huishoudelijke apparaten en de productie van chemische bouwstenen voor de chemische industrie.

Terug naar boven^

Parallellezing 2 | Vrijdag 11:15 – 12:45 uur

Hoe biochemie een cruciale rol speelde in het bestrijden van de corona crisis – Het Pfizer vaccin verhaal van binnen uit
Marc Kaptein – Medisch directeur bij Pfizer Nederland

Lees beschrijving

Eind 2019 verheugden we ons op de kerstvakantie en was ik de Allerhande aan het doorspitten op Ottolenghi geïnspireerde kerstgerechten. Tegelijkertijd voltrok zich in Wuhan stilletjes een corona uitbraak die, naar later bleek, wereldwijde impact had. Kon de farmaceutische sector laten zien waar het toe in staat was? Hoe reageerde Pfizer, als een van ’s werelds grootste vaccin producenten, op die enorme  uitdaging? Welke politieke druk moest er worden weerstaan? Welke rol hebben overheden gespeeld? Wat was de rol van samenwerking met andere bedrijven en vooral wat was de rol van biochemie in het vervaardigen van het eerste volledig synthetische mRNA vaccin?  Ik vertel graag het verhaal “van binnen uit”.

Terug naar boven^

Werkgroep – Ronde 2 | Vrijdag 11:15 – 12:45 uur

Werkgroep 2.1 – Puzzelen tot je groen en geel ziet – de kracht van escaperoompuzzels in de scheikundeles
Sonja Schoenmakers (Radboud Docenten Academie)

Lees beschrijving

Wie wel eens een escaperoom(puzzel) heeft gedaan, weet wat dat met je kan doen: je wordt uitgedaagd, actief en fanatiek, omdat je het mysterie graag wil oplossen – of ontsnappen uit de kamer, natuurlijk.

Dat gedrag zouden we in de klas ook wel willen van onze leerlingen… je wil graag dat ze actief aan de slag gaan met scheikunde-opdrachten. En als ze daarvoor uit het lokaal moeten ontsnappen (omdat jij dat zo hebt ontworpen), is dat natuurlijk prima.

In deze sessie gaan we lekker hands-on aan de slag. Je ervaart eerst zelf in een groepje wat het is om een scheikunde-escaperoompuzzel te doen (hopelijk lukt het je!). We bespreken met elkaar succesfactoren van deze werkvorm en daarna ga je zelf aan de slag met het ontwikkelen van een escaperoompuzzel voor jouw klas. Hoe ingewikkeld en hoe uitgewerkt deze wordt, hangt natuurlijk af van de tijd die over is, en hoe handig je daarin bent. We hebben maar beperkt de tijd, dus verwacht geen wonderen. Met kleine puzzels kom je ook al ver!

Werkgroep 2.2 – Anders kijken naar misconcepties met behulp van het ‘scheikundig denken’ raamwerk
Hanna Stammes (Radboud Universiteit)

Lees beschrijving

Misschien zie je weleens lijsten met misconcepten. Zo kunnen leerlingen denken dat atomen uitzetten bij warmte of dezelfde dichtheid hebben als de stof op macroniveau. Handig voor bijvoorbeeld je lesvoorbereiding. Aan de andere kant is het soms lastig om samenhang te zien in alle mogelijke misconcepten of merk je dat het eigenlijk logisch is dat een leerling zoiets denkt.

In deze werkgroep verkennen we daarom een andere manier van kijken: het ‘scheikundig denken’ raamwerk. Dit raamwerk is zo’n tien jaar geleden ontwikkeld en laat onder andere zien dat verschillende misconcepten in de kern op hetzelfde idee kunnen zijn gebaseerd. Letten op onderliggende ideeën geeft nieuw inzicht in hoe leerlingen leren over bijvoorbeeld stofeigenschappen. Een ‘misconcept’ is soms juist een opstapje naar een wetenschappelijker denkbeeld.

Tijdens deze werkgroep leer je over de achtergrond van het raamwerk en bekijken we samen in een voorbeeld hoe je het kunt toepassen om leerlingdenken te interpreteren.

Werkgroep 2.3 – Ontwerp en gebruik van VR in de klas
Mart Mojet (RSG Magister Alvinus) & Rianne van Dinther (Technische Universiteit Eindhoven)

Lees beschrijving

Virtual reality is al enige tijd een “belofte”. In hoeverre kunnen de verschillende vormen van virtual reality (VR, AR, XR, smartphone-based of via een headset, samengevat als VR) nu echt impact hebben op ons onderwijs? In de werkgroep wordt eerst deze vraag in zijn algemeenheid interactief besproken. De verschillende vormen van VR, de benodigde apparatuur, de toepassingen, de mogelijkheden en de grenzen worden toegelicht.
Daarna wordt een technisch en financieel haalbare vorm van VR toegelicht en gaan deelnemers aan de slag met Thinglink om een VR-les te maken. Leerlingen gebruiken bij het beleven van een app over vervuiling in een vijver hun eigen smartphone en een (kartonnen) VR-bril.

Deelnemers worden verzocht een laptop en een smartphone mee te brengen, en vooraf een (gratis) docent-account aan te maken op Thinglink.com.

Voor nadere toelichting wordt verwezen naar NVOX 9 (2021) p. 38-39 en NVOX 5 (2022), p. 6-7.

Werkgroep 2.4 – Klas 3(H/V) in vorm met formatief
Suzanne van der Waal & Sabina Onderwater

Lees beschrijving

Klas 3 op niveau krijgen en houden is een uitdaging. Wij hebben diverse formatieve werkvormen ingezet om iedere les kort te peilen hoe het gaat en vooral ook te zorgen dat leerlingen actief worden in hun leerproces. Van scheidingsmethoden tot koolstofchemie, van formules van verbindingen tot p en e in een ion. Tijdens de werkgroep ga je ervaring op doen met formatieve werkvormen zoals wij die in klas 3 inzetten. Dit wisselen we af met momenten waarbij je samen met andere deelnemers zelf kleine formatieve werkvormen gaat opzetten. Waarschijnlijk ben je zelf al bezig met formatief handelen. Neem vooral jouw voorbeelden mee, om deze met de andere deelnemers te delen. Na deze werkgroep ga je als deelnemer naar huis met een setje formatieve werkvormen om direct in te zetten in je lessen.

Werkgroep 2.5 – Scheikunde voorbij het bekerglas
Joost van Vijfeijken (Montessori College Eindhoven & Universiteit Utrecht) & Marijn Meijer (C3)

Lees beschrijving

Scheikunde is een experimentele wetenschap, die al veel nieuwe kennis en maatschappelijke vooruitgang heeft gebracht. Dat ook uiteraard weer tot nu maatschappelijke uitdagingen leidt zoals klimaat, energietransitie en voeding.

Maar wat leren we de leerlingen eigenlijk? En hoe maken we nu die meerwaarde van scheikunde duidelijk aan de leerlingen? Zeker als je leerlingen vraagstukken voorschotelt van reactiemechanismen, zuur-base, energie en redenaties tussen micro en macro niveau.

Waar zit die voor de leerlingen zo nodige samenhang en structuur? Met behulp van voorbeelden die direct toepasbaar zijn in de scheikundeles probeer ik je te laten nadenken en te enthousiasmeren om zelf op te zoek te gaan naar nieuwe verbanden in het scheikundecurriculum.

Werkgroep 2.6 – Argumenteren over duurzaamheid van plastics in de klas
Esther van Wijk-de Waard & Gjalt Prins (Universiteit Utrecht)

Lees beschrijving

“Welk plastic is het meest duurzaam? Een plastic gemaakt van biologische grondstoffen of een plastic gemaakt van fossiele grondstoffen?” “Bioplastics!” “Waarom?” “‘Bio’ in de naam, is vast beter.”

Een beetje generaliserend, maar de meeste leerlingen zullen aangeven dat het bioplastic het meest duurzaam is zonder een goede onderbouwing. Onze leerlingen zullen in de toekomst nog vaker geconfronteerd worden met duurzaamheidsvragen (complex en vaak geen snel eenduidig antwoord op te geven), en daarom is het belangrijk om ze te leren redeneren over duurzaamheid. Hoe kunnen wij als scheikundedocenten de leerlingen vaardigheden leren waarmee ze inhoudelijk kunnen redeneren over duurzaamheid in een overladen curriculum? Door aansluiting bij een onderwerp dat al aanwezig is! Plastics en duurzaamheid gaan goed samen en daar hebben wij een module voor gemaakt. Aan de hand van deze module, meerdere malen beproefd op scholen, zullen wij onze bevindingen delen en het je ook laten beleven!

Terug naar boven^

Masterclasses – Ronde 1 | Vrijdag 11:15 – 12:00 uur

Masterclass 1.1 – Ammoniak als brandstof voor schepen
Niels de Vries (C-Job Naval Architects)

Lees beschrijving

Internationale scheepvaart is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van al het transport. Kijkend naar de relatieve uitstoot (gram CO2/nm * ton) doen schepen het heel erg goed in vergelijking met andere transport opties. Echter in absolute zin heeft de scheepvaart een significant aandeel in uitstoot van schadelijke emissies. Om deze te reduceren zal niet alleen energiebesparing nodig zijn maar ook het gebruik van hernieuwbare energiedragers. De presentatie zal gaan over welke weegfactoren er allemaal meespelen in het selecteren van de juiste energiedrager op schepen. Hieruit volgt een ontwerp filosofie die batterijen, waterstof, ammoniak en methanol als geschikte opties identificeerd. Als implementatie voorbeeld zal ammoniak als brandstof op schepen verder worden behandeld.

Masterclass 1.2 – Snelle (mis)concept check bij scheikunde, onmogelijk?
Talitha Visser & Leontine de Graaf (Universiteit Twente / ELAN)

Lees beschrijving

In deze workshop laten we de eerste resultaten zien van onderzoek naar de (on)mogelijkheden van snel en effectief diagnostisch toetsen bij scheikunde. Waardoor docenten en leerlingen snel verbinding kunnen leggen tussen waar de leerling staat in zijn begrip van een scheikundig onderwerp en welke ondersteuning daarbij nog nodig is. We delen onze ontworpen diagnostische toets over reactievergelijkingen, een mooie verbinding tussen onderbouw en bovenbouw. Daarnaast ontwerpen we met elkaar een diagnostische vraag voor een eigen onderwerp.

Masterclass 1.3 – Ontwikkeling en werking van de DENS Hydrozine aggregaat
Tijn Swinkels (DENS)

Lees beschrijving

Emissieloos bouwen of beter gezegd klimaatneutraal bouwen is het bouwen zonder uitstoot van schadelijke emissies. De DENS Hydrozine aggregaat is een stroom aggregaat dat in staat is emissieloos energie te leveren door gebruik te maken van de vloeibare waterstofdrager Hydrozine. Tijn Swinkels, CEO van DENS, verteld over de ontwikkeling en werking van de Hydrozine aggregaat.

Masterclass 1.4 – Flexibel examineren
Twan Huijbers (Stichting Cito)

Lees beschrijving

Uit de praktijk blijkt dat nog weinig leerlingen in het voortgezet onderwijs, in een of meerdere vakken, centraal examen doen op een hoger niveau dan het geëigende niveau. Stichting Cito deed onderzoek naar vakinhoudelijke belemmeringen en tijdsinvestering die van een leerling worden gevraagd om de inhoud eigen te maken. In deze masterclass worden de bevindingen van dit onderzoek getoond waarna we gaan toespitsen op de bètavakken. Daarin willen we focussen op de vragen: Wat moet een leerling doen om examen af te leggen op een hoger niveau voor scheikunde? Wat betekent het voor de leerling als dit niet lukt? Wat is de meerwaarde van flexibel examineren?

Masterclass 1.5 – Verbinding met je leerlingen, tussen de verschillende niveaus en het vervolgonderwijs
Erik ter Horst (Agnieten College Zwartsluis), Anne Beltman & Anton Floor (Learnbeat)

Lees beschrijving

Verbinding met leerlingen
Docent Erik ter Horst (Agnieten College Zwartsluis) krijgt het voor elkaar: verbinden met zijn leerlingen voor nask en scheikunde op alle niveaus. Erik maakt zelf lesmateriaal met activerende digitale werkvormen; zoals de digitale structuurformule editor en de digitale tekenfunctie in Learnbeat. Erik ziet op het voortgangsscherm real time welke leerling wat doet en hoe. Feedback geeft hij direct digitaal of in de klas aan elke leerling, of soms aan de hele klas tegelijk.

Verbinding tussen niveaus maakt opstromen haalbaar
Docent Erik ziet in Learnbeat de leerweg van elke leerling. Één diagram toont de scores van alle leerlingen bij elkaar. Zo weet hij precies welke leerling meer in zijn mars heeft en wie ondersteuning nodig heeft. Een leerling kan ook laagdrempelig op een hoger niveau een toets of opgave maken in Learnbeat.

Verbinding met andere docenten uit het VO en vervolgonderwijs
Laat je inspireren door praktijkopgaven van mbo-docenten van het ROC van Amsterdam? In Learnbeat wissel je als docent met één druk op de knop lesmateriaal en ervaringen uit met collega’s. Binnen je school, maar ook met docenten uit heel Nederland in zowel het VO als MBO. Erik laat zien hoe hij eigen lesmateriaal van collega’s in de Learnbeat-bibliotheek vindt en inzet voor zijn klassen. Of: ga in gesprek met collega’s in de scheikunde en nask community.

Masterclass 1.6 – Temperatuur volgen van reacties met Coach 7 en Flir IR Camera
Norbert van Veen (CMA B.V.)

Lees beschrijving

In deze masterclass laten we zien hoe bij reacties op een overzichtelijke manier de temperatuur gevolgd kan worden met de FLIR IR camera in combinatie met Coach 7 software. U leert hoe u bijvoorbeeld een activiteit maakt met een synchroon opname van het temperatuur verloop gemeten met een temperatuursensor in combinatie met de IR camera. Ook laten we zien hoe video van de IR camera kunnen streamen op een digibord.

Terug naar boven^

Masterclasses – Ronde 2 | Vrijdag 12:15 – 13:00 uur

Masterclass 2.1 – Op naar nieuwe examenprogramma’s!
Jeroen Sijbers (SLO)

Lees beschrijving

De examenprogramma’s voor de bètavakken in de bovenbouw van vmbo, havo en vwo worden vernieuwd. De vakvernieuwingscommissie is intussen gestart. Het examenprogramma voor vmbo scheikunde bestaat sinds 1999 en is sinds die tijd niet meer inhoudelijk vernieuwd. Genoeg te doen dus, zou je zeggen. Maar wat dan? En waarom is er eigenlijk een commissie?

In deze masterclass praten we je bij over de actualisatie van het examenprogramma scheikunde en nask2. Aan de hand van gesprekken met vakverenigingen, lerarenopleiders en uitgevers, zijn de afgelopen tijd diverse ideeën opgehaald. We zullen de eerste ideeën presenteren. Wat is precies de essentie van het vak scheikunde? Waartoe dient ons vak? Aan het eind ben je weer helemaal op de hoogte, heb je al je vragen kunnen stellen en heb je jouw inbreng kunnen geven voor het examenprogramma.

Heb je zelf concrete ideeën? En wil je liever brainstormen en in gesprek over de inhoud? Meld je dan aan voor de gelijknamige werkgroep in het programma!

Masterclass 2.2 – Digitale mavo methode met gebruik van Learnbeat
Anja van der Zande & Lisa van Lier (Dr. Knippenbergcollege Helmond)

Lees beschrijving

Voor mavo 3 en mavo 4 hebben we een digitale methode ontwikkeld. Door Learnbeat is dat gedigitaliseerd. We willen graag deze methode met jullie delen.

Masterclass 2.3 – Eigenaarschap van leren verrijken met de activerende werkvormen van Test-Correct (interactieve sessie)
Alex Karlas (Test-Correct)

Lees beschrijving

Bij Test-Correct zijn toetsen een middel en cijfers geen doel. Door leerdoelgericht toetsen mogelijk te maken kan de leerling genieten van een meer persoonlijke benadering, afgestemd op waar hij/zij staat. We zorgen er met onze CO-Learning module voor dat leerlingen actief betrokken worden bij het nakijkproces.

In deze interactieve workshop laten we je de kracht van de CO-Learning module ervaren. Door geanonimiseerd het werk van klasgenoten te beoordelen, wordt dialogisch leren mogelijk. Niet alleen vermindert dit de hoeveelheid nakijkwerk van de docent, het versterkt het gevoel van eigenaarschap van het leren voor zowel de leerling als de docent. In de workshop laten wij een paar praktijkvoorbeelden zien en ervaar je zelf de kracht van CO-Learning.

Om interactief deel te kunnen nemen aan de sessie adviseren we jou je laptop of iPad mee te nemen.

Masterclass 2.4 – Denken als een chemicus
Ilse Landa (Eindredacteur Nova Scheikunde, Malmberg)

Lees beschrijving

“Ik snap het antwoord wel, mevrouw, maar ik begrijp niet hoe je daarop komt.” Micro-macroredeneren is een belangrijk onderdeel van scheikunde. Vanuit de microstructuur van een materiaal kan immers veel begrepen en verklaard worden over de (stof)eigenschappen en andersom. De beginselen van dat chemisch redeneren moeten havo- en vwo-examenleerlingen beheersen, maar dat gaat niet altijd vanzelf. In deze masterclass laat Ilse Landa zien hoe je leerlingen kunt helpen om te leren denken als een chemicus.

Om leerlingen mee te nemen in je denkproces, is het vaak beter als je zelf het antwoord ook (nog) niet weet. Daarom gaan we eerst aan de slag met vraagstukken waar geen overduidelijk antwoord op bestaat. De redenatie wordt dan belangrijker dan het antwoord. Vervolgens gaan we aan de hand van vraagstukken waar leerlingen zeker nog geen antwoord op weten, oefenen met het belonen van denkstappen zonder alleen maar naar het juiste antwoord toe te werken. Hierbij werken we vanuit het deeltjesmodel dat in NOVA scheikunde vanaf klas 3 wordt gebruikt.

Masterclass 2.5 – Alles over de nieuwe 8e editie Chemie voor 3 havo/vwo
Johan Ockels & Heleen Driessen (Noordhoff)

Lees beschrijving

Wil jij alles weten over de nieuwe 8e editie van Chemie voor klas 3 havo en vwo? Kom dan naar onze masterclass en krijg als eerste een kijkje in ons nieuwste lesmateriaal. Deze editie is voor schooljaar 2023/2024 beschikbaar.

Centraal staat de Chemie didactiek: de leerstof wordt aangereikt vanuit practica en andere contexten en toegepast in nieuwe contexten. Op basis van feedback van gebruikers is de nieuwe editie van Chemie aangepast vanuit de principes: overzichtelijker, leerbaarder en gevarieerd. Voor zowel de docent als de leerling is de nieuwe editie van het leerboek en Chemie Online nog prettiger om mee te werken. Ook is de aansluiting met het bovenbouw programma sterk verbeterd.

Tijdens de masterclass vertelt de eindredacteur Heleen Driessen alles over de belangrijkste vernieuwingen, laten we het nieuwe boek en de vernieuwde Chemie Online omgeving zien. Verder komen de mogelijkheden voor differentiatie en formatief werken aan bod. Uiteraard is er ook de mogelijkheid om met elkaar in gesprek te gaan en vragen te stellen.

Masterclass 2.6 – Computational thinking: rodekoolsap ijken als ph-indicator
Ludovic Wallaart (Texas Instruments)

Terug naar boven^

Parallellezing 3 | Vrijdag 14:15 – 15:45 uur

Van lineair naar circulair – kansen & uitdagingen voor nieuwe chemie
Peter Nieuwenhuizen – Founding Partner bij European Circular Bioeconomy Fund

Lees beschrijving

De chemie is altijd in ontwikkeling. Ooit begonnen met het omzetten van natuurlijk materialen (olieën en vetten, harsen, houtgeest) stapten we al snel over op kolen en olie, en later gas, waaruit we inmiddels een veelheid van chemicalien en plastics produceren. Maar al deze processen hebben 1 ding gemeen: ze zijn lineair: we winnen een grondstof, maken een product dat we 1 of een paar keer gebruiken, om het dan te verbranden of weg te gooien. Dit is de “take-make-waste” economie. Broeikasgassen zoals CO2, en plastic afval in de ocean zijn een direct gevolg.

Het kan ook anders – en de chemie is bij uitstek geschikt (én nodig!) om te komen tot een zgn. circulaire economie. Hierbij gebruiken we afval als grondstof. Plastic kan worden gerecycled. Voedselafval kan worden omgezet tot nieuwe ingrediënten.

In deze lezing gaan we in op deze nieuwe circulair chemische industrie, waarin elk product dat word geproduceerd, op de 1 of andere manier hernieuwbaar of herbruikbaar is. Aan de hand van een drietal Nederlandse startup bedrijven als voorbeeld bespreken we de kansen en uitdagingen voor deze nieuwe chemie, en gaan in op vragen van de toehoorders.

Terug naar boven^

Werkgroep – Ronde 3 | Vrijdag 14:15 – 15:45 uur

Werkgroep 3.1 – De wondere wereld van de astrochemie
Annemieke Petriganani & Marjolein Wal (Universiteit van Amsterdam)

Lees beschrijving

Astrochemie vindt plaats in omstandigheden die heel anders zijn dan die op aarde. Het is een wonder dat er überhaupt chemische reacties plaatsvinden. Gemiddeld komt een molecuul maar één keer per maand een ander molecuul tegen. De druk en temperatuur zijn in het grootste deel van het heelal namelijk heel erg laag. Hierdoor vinden we in het heelal hele interessante chemie die de aardse regels totaal niet lijkt te volgen, en die heel exotische verbindingen oplevert.

Werkgroep 3.2 – Actief Formatief
Remko Schoot Uiterkamp & Susan Bouwmeester (Christelijk Lyceum Delft)

Lees beschrijving

Of je nu activerend of formatief in de klas aan de slag gaat – het mooiste is toch als je als docent je lokaal in kijkt en ziet dat de hele klas actief met de leerstof aan de slag is. Tijdens deze workshop gaan jullie aan de slag met verschillende (kleine) activerende/formatieve activiteiten. Eerst kunnen jullie zelf ervaren hoe leerlingen verschillende werkvormen beleven. Rondom verschillende thema’s uit de havo/vwo bovenbouw zullen we verschillende activerende/formatieve activiteiten meenemen en laten we jullie als docent in de rol van de leerling stappen. Daarna mogen jullie zelf aan de slag, zodat je naar huis gaat met een set geteste activiteiten en wellicht iets nieuws van eigen makelaardij.

Werkgroep 3.3 – Zijn wij nog het snelste groepje?!
Erik Kastenberg (Carmel College Salland)

Lees beschrijving

Elk jaar in maart/april moeten de examenkandidaten zich voorbereiden op het centraalexamen. Bij veel vakken betekent dit: examens oefenen! In deze les gaan jullie aan de slag met allemaal puzzels. Wie heeft als eerste het laatste kistje open? #gamification #escaperoom #samenwerken #examentraining

Natuurlijk: pen, papier, BiNaS en rekenmachine mee!!!

Werkgroep 3.4 – Actief en creatief leren binnen de scheikundeles!
Sonja Schoenmakers (Radboud Docenten Academie)

Lees beschrijving

Hoe krijg je je leerlingen actief en betrokken aan het leren? En hoe weten zij en jij nu of ze het gesnapt hebben en hoe krijg je het gesprek daarover aan de gang? Dit allemaal voor elkaar krijgen in een volle klas kan een grote uitdaging zijn. Mogelijke handvatten zijn te vinden in creatief denken over onderwijs. Sommigen noemen dit ‘out of the box’ denken, ik moet dan altijd aan Schrödingers kat denken ;).
In deze workshop praten we met elkaar over creatieve werkvormen in de scheikundeles, krijg je voorbeelden én gaan we zelf aan de slag met het ontwerpen van een werkvorm voor leerlingen of voor jezelf natuurlijk.

Werkgroep 3.5 – Lesvideo’s maken voor docenten met weinig tijd
Sven de Jong (Hogeschool Utrecht)

Lees beschrijving

Het nut van lesvideo’s is bekend, bijvoorbeeld om je lessen te flippen. Een bruikbare lesvideo maken is voor veel docenten echter een drempel. Hoe begin je? Hoeveel tijd kost het om een video op te nemen? Wat voor kwaliteit verwachten je leerlingen? En hoe zit het met alle technische mogelijkheden? Deze workshop is bedoeld voor docenten die wel video’s willen opnemen maar met één of meer van deze vragen worstelen, waardoor ze er toch niet aan beginnen. Aan het einde van deze workshop weet je welke mogelijkheden er zijn om in 1 à 2 uur een geschikte lesvideo van 10 tot 15 minuten voor te bereiden, op te nemen en te uploaden naar het internet. Ook word je meegenomen door lerarenopleider Sven de Jong van de Hogeschool Utrecht in de didactiek van de lesvideo en de geflipte les.

Werkgroep 3.6 – Cluedo: Zoek burgerschap in het scheikunde onderwijs
Judith Rotink & Talitha Visser (Universiteit Twente & ELAN)

Lees beschrijving

Burgerschapsvorming is een relatief nieuwe taak van scholen. Om burgerschap goed in te bedden in de school, zou het ideaal zijn als ieder vak bijdraagt. Maar hoe doe je dat als scheikundedocent? Hiervoor zijn verschillende invalshoeken, werkvormen en contexten te bedenken. We gaan een spel spelen waarmee we op zoek gaan naar een betekenisvolle manier om burgerschapsvorming en scheikunde te combineren.

Terug naar boven^

Masterclasses – Ronde 3 | Vrijdag 14:15 – 15:00 uur

Masterclass 3.1 – Energietransitie… onderbouwd en gemotiveerd
Jelte Bosma & Marijn van Vliet (Darel Educatie)

Lees beschrijving

Deze geconcentreerde masterclass begint met een aantal verbluffende eyeopeners over ons energiesysteem en geeft feitelijk inzicht in trends en de huidige status van onze transformatie naar hernieuwbare energie.

Middels een gedegen overzicht van de belangrijkste technische en maatschappelijke dilemma’s worden oplossingsrichtingen en mogelijke aanpak bediscussieerd. Gezamenlijk overwegen we hoe we deze maatschappelijke uitdaging kunnen benaderen, zodanig dat we ons zelf, onze leerlingen en de samenleving motiveren i.p.v. polariseren. Verbinding geeft energie!

Masterclass 3.2 – Dynamisch evenwicht – een best wel ingewikkeld onderwerp in één les onthuld!
Ton van den Berg (oud docent scheikunde Universiteit Wageningen & Hogeschool Utrecht) & Suzy Maljaars ()

Lees beschrijving

Onder het motto: “Eerst doen, dan pas nadenken/analyseren” gaan we een experiment uitvoeren.

Je werkt met eenvoudig materiaal:

  • 2 plastic bakken, gedeeltelijk gevuld met water
  • 2 plexiglas bakjes met een opening die magnetisch kan worden afgesloten
  • Keukenweegschaaltje

Aan de hand van een werkblad met aanwijzingen en opdrachten ga je ervaren wat de essentie is van een dynamisch evenwicht. We sluiten gezamenlijk af met het formuleren van een conclusie over dit “best wel ingewikkeld onderwerp”.

Masterclass 3.3 – ResourCity: PokémonGo met elementen
Frank Sekeris (KNCV)

Lees beschrijving

Ben jij op zoek naar een manier om jouw leerlingen kennis te laten maken met elementen op een leuke manier? Dat kan nu spelenderwijs via ResourCity.

Waarschijnlijk heb je wel eens gehoord van PokémonGo: het spel waarin Pokémon gevangen worden via mobiele telefoons in augmented reality. ResourCity is vergelijkbaar. In deze app kunnen jouw leerlingen met hun mobiel chemische elementen vinden die zij vervolgens kunnen combineren tot moleculen.

Sinds 2018 is het mogelijk om in het centrum van Oss elementen te vangen met de app ResourCity. Sinds kort is het voor ons makkelijker om dit verder in Nederland uit te rollen en daarom brengen wij dit graag bij jullie onder de aandacht. Kunnen jouw leerlingen binnenkort virtueel elementen vangen op het schoolplein? Benieuwd naar de mogelijkheden? Kom naar onze masterclass!

Masterclass 3.4 – Digitale mavo methode met gebruik van Learnbeat
Anja van der Zande & Lisa van Lier (Dr. Knippenbergcollege Helmond)

Lees beschrijving

Voor mavo 3 en mavo 4 hebben we een digitale methode ontwikkeld. Door Learnbeat is dat gedigitaliseerd. We willen graag deze methode met jullie delen.

Masterclass 3.5 – Insulae NaSk2 een nieuwe methode
Hilde Zijtveld & Theo Reijnen (Norte Uitgeverij)

Lees beschrijving

Presentatie over onze nieuwe NaSk2 lesmethode en zijn bijzondere didactiek.

Masterclass 3.6 – Ammoniak als brandstof voor schepen
Niels de Vries (C-Job Naval Architects)

Lees beschrijving

Internationale scheepvaart is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van al het transport. Kijkend naar de relatieve uitstoot (gram CO2/nm * ton) doen schepen het heel erg goed in vergelijking met andere transport opties. Echter in absolute zin heeft de scheepvaart een significant aandeel in uitstoot van schadelijke emissies. Om deze te reduceren zal niet alleen energiebesparing nodig zijn maar ook het gebruik van hernieuwbare energiedragers. De presentatie zal gaan over welke weegfactoren er allemaal meespelen in het selecteren van de juiste energiedrager op schepen. Hieruit volgt een ontwerp filosofie die batterijen, waterstof, ammoniak en methanol als geschikte opties identificeerd. Als implementatie voorbeeld zal ammoniak als brandstof op schepen verder worden behandeld.

Terug naar boven^

Masterclasses – Ronde 4 | Vrijdag 15:15 – 16:00 uur

Masterclass 4.1 – Welk beeld van chemie en duurzaamheid hebben jongeren eigenlijk?
Sophie van Nieuwkoop & Marijn Meijer (c3)

Lees beschrijving

Ben jij daar benieuwd naar omdat je jouw leerlingen beter wilt begrijpen? Of ben je gewoon nieuwsgierig? Volg dan deze masterclass van C3. Tijdens de masterclass nemen wij je mee door de resultaten van ons onderzoek, waarin wij het beeld hebben onderzocht dat Nederlandse jongeren in de leeftijd van 13 tot 18 jaar van chemie en duurzaamheid hebben. Je zult resultaten te zien krijgen, van de associaties die jongeren maken met chemie en duurzaamheid tot de rol die chemie en duurzaamheid spelen in hun dagelijks leven. Aan het eind beantwoorden we samen de vraag, wat is het beeld dat jongeren hebben van chemie en duurzaamheid.

Masterclass 4.2 – Eerste hulp bij je PWS-experiment
Niels Alberts (Rijksuniversiteit Groningen)

Lees beschrijving

Het profielwerkstuk, voor vele leerlingen zowel de eerste als de kennismaking met het doen van onderzoek op het VO, waarna ze als ‘bachelor jaar-0 studenten’ van de middelbare school afgaan. In het afgelopen jaar zijn we vanuit de RuG in gesprek gegaan met verschillende scholen in de regio over hoe we van elkaar kunnen leren over het PWS, en hoe we zo het VO en HO beter op elkaar kunnen laten aansluiten.

Specifiek willen we ons inzetten om het uitvoeren van een experiment voor het PWS. Om scholen hierbij te helpen zijn verschillende universiteiten bezig met het ontwikkelen van PWS-koffers met daarin de benodigdheden voor een goed experiment.

Om dit goed te ontwikkelen willen we met jullie in gesprek over de volgende twee thema’s:– Wat verwachten (scheikunde) PWS-begeleiders van hun leerlingen in het PWS, en hoe verschilt dat met wat de universiteit van nieuwe studenten verwacht?– Hoe geven we een PWS-koffer zo vorm, dat docenten en leerlingen ze willen gebruiken.

Masterclass 4.3 – Individuele verschillen in onderzoekend leren voor kennis en interesse
Maartje Raijmakers (Universiteit van Amsterdam)

Lees beschrijving

Onderzoekend leren is een didactiek die niet voor iedere leerling hetzelfde uitpakt. Zowel cognitieve opbrengten als bevordering van interesse zullen verschillen tussen leerlingen. De masterclass zal een theoretisch framework introduceren waarmee we het proces van interesse-ontwikkeling beter kunnen begrijpen. Graag wil ik in een discussie met het publiek brainstormen over de implicatie die dit zou kunnen hebben voor de les.

Masterclass 4.4 – Verbinding met je leerlingen, tussen de verschillende niveaus en het vervolgonderwijs
Erik ter Horst (Agnieten College Zwartsluis), Anne Beltman & Anton Floor (Learnbeat)

Lees beschrijving

Verbinding met leerlingen
Docent Erik ter Horst (Agnieten College Zwartsluis) krijgt het voor elkaar: verbinden met zijn leerlingen voor nask en scheikunde op alle niveaus. Erik maakt zelf lesmateriaal met activerende digitale werkvormen; zoals de digitale structuurformule editor en de digitale tekenfunctie in Learnbeat. Erik ziet op het voortgangsscherm real time welke leerling wat doet en hoe. Feedback geeft hij direct digitaal of in de klas aan elke leerling, of soms aan de hele klas tegelijk.

Verbinding tussen niveaus maakt opstromen haalbaar
Docent Erik ziet in Learnbeat de leerweg van elke leerling. Één diagram toont de scores van alle leerlingen bij elkaar. Zo weet hij precies welke leerling meer in zijn mars heeft en wie ondersteuning nodig heeft. Een leerling kan ook laagdrempelig op een hoger niveau een toets of opgave maken in Learnbeat.

Verbinding met andere docenten uit het VO en vervolgonderwijs
Laat je inspireren door praktijkopgaven van mbo-docenten van het ROC van Amsterdam? In Learnbeat wissel je als docent met één druk op de knop lesmateriaal en ervaringen uit met collega’s. Binnen je school, maar ook met docenten uit heel Nederland in zowel het VO als MBO. Erik laat zien hoe hij eigen lesmateriaal van collega’s in de Learnbeat-bibliotheek vindt en inzet voor zijn klassen. Of: ga in gesprek met collega’s in de scheikunde en nask community.

Masterclass 4.5 – POLARIS scheikunde: Geeft energie! – Nu ook voor de tweede fase
Peter Koopmans (Boom VO)

Lees beschrijving

De gloednieuwe methode POLARIS biedt per paragraaf een uitlegvideo en interactieve presentatie die u werk uit handen nemen. U houdt dus meer energie over voor waar het werkelijk om draait: de verbinding met uw leerlingen.

POLARIS is overzichtelijk, kernachtig en doelgericht én geeft u alle ruimte om uw eigen accenten te leggen.

Uniek aan POLARIS:

  • Focus op concepten, die compact en helder worden uitgelegd
  • Per paragraaf een leerdoel met leerdoelencheck
  • Volledig RTTI-gecertificeerd (leerdoelen, opdrachten en toetsen)
  • Per paragraaf een uitlegvideo over de kernconcepten, ook geschikt voor leren thuis
  • Per paragraaf een presentatie om uw les te verrijken
  • Practica in een check- of ontdekvariant
  • Gratis online docentenmateriaal met uitwerkingen, practica presentaties en toetsen
  • Ook Engelstalige editie voor leerjaar 3

Op boomvoortgezetonderwijs.nl vindt u het complete overzicht van alle beschikbare titels. Per titel kunt u online door een voorbeeldhoofdstuk bladeren.

POLARIS is dé gids voor uw scheikundeonderwijs

Masterclass 4.6 – Alles over de nieuwe 8e editie Chemie voor 3 havo/vwo
Johan Ockels & Heleen Driessen (Noordhoff)

Lees beschrijving

Wil jij alles weten over de nieuwe 8e editie van Chemie voor klas 3 havo en vwo? Kom dan naar onze masterclass en krijg als eerste een kijkje in ons nieuwste lesmateriaal. Deze editie is voor schooljaar 2023/2024 beschikbaar.

Centraal staat de Chemie didactiek: de leerstof wordt aangereikt vanuit practica en andere contexten en toegepast in nieuwe contexten. Op basis van feedback van gebruikers is de nieuwe editie van Chemie aangepast vanuit de principes: overzichtelijker, leerbaarder en gevarieerd. Voor zowel de docent als de leerling is de nieuwe editie van het leerboek en Chemie Online nog prettiger om mee te werken. Ook is de aansluiting met het bovenbouw programma sterk verbeterd.

Tijdens de masterclass vertelt de eindredacteur Heleen Driessen alles over de belangrijkste vernieuwingen, laten we het nieuwe boek en de vernieuwde Chemie Online omgeving zien. Verder komen de mogelijkheden voor differentiatie en formatief werken aan bod. Uiteraard is er ook de mogelijkheid om met elkaar in gesprek te gaan en vragen te stellen.

Terug naar boven^

Parallellezing 4 | Vrijdag 20:15 – 21:45 uur

Duurzaamheid in scheepvaart: de ontwikkeling van een biocidevrije coating voor scheepsrompen
Sijmen Visser – Marine Coatings PPG

Lees beschrijving

Coatings zijn overal, op praktisch ieder oppervlak om ons heen. Ze beschermen en verfraaien. Een van de oppervlakken waar coatings een belangrijke rol spelen is op schepen. Scheepvaart is wereldwijd een omvangrijke economische sector en ook in de scheepvaartindustrie worden duurzaamheidsdoelen gesteld om de koolstofvoetafdruk te verkleinen. Een belangrijke factor daarbij is energiegebruik. Het oppervlak van een scheepsromp moet glad zijn, zodat een schip weinig weerstand ondervindt bij het varen. Maar scheepsrompen zijn gevoelig voor aangroei. Mariene aangroei zoals bacterieel slijm, algen, zeepokken en schelpen verhoogt de weerstand van schepen, wat kan leiden tot meer dan 20% extra brandstofverbruik. Traditionele oplossingen vertrouwen op het gebruik van coatings die biociden afgeven om groei en aanhechting van aangroei te voorkomen.

Hoe ontwikkel je een duurzame coating die helpt die aangroei te voorkomen of verminderen? Ik neem je mee in het proces dat tot een innovatieve oplossing heeft geleid: een biocidevrije coating op siliconenbasis. Het resultaat is een ultraglad, wrijvingsarm oppervlak dat voorkomt dat aangroeisoorten zich aan het schip hechten en het energieverbruik tot 20% vermindert.

Terug naar boven^

Parallellezing 5 | Vrijdag 20:15 – 21:45 uur

Zien is geloven: moleculaire vingerafdrukken van structuur en reacties met behulp van hoge-resolutie laser spectroscopie
Prof. dr Wybren Jan Buma – Professor bij Universiteit van Amsterdam

Lees beschrijving

Moleculen liggen traditioneel aan de basis van de Scheikunde. Tegelijkertijd laten wetenschappelijke ontwikkelingen op veel andere natuurwetenschappelijke en medische gebieden zien dat een begrip van processen op moleculaire schaal ook daar steeds meer ten grondslag ligt aan grote doorbraken. Spectroscopie is daarbij onmisbaar omdat het de wetenschapper de ‘ogen’ geeft waarmee hij/zij moleculen direct kan waarnemen. In deze lezing wil ik u graag laten zien hoe we geavanceerde laser technieken kunnen gebruiken als de ‘ogen’ waarmee we de structuur en eigenschappen van moleculen, en de veranderingen daarin onder invloed van externe stimuli gedetailleerd kunnen bestuderen. Aan de hand van voorbeelden die variëren van de koolstofhuishouding in de interstellaire ruimte tot de ontwikkeling van moleculaire radiatoren voor toepassingen in de landbouw zal ik laten zien dat we daarmee niet alleen een fundamenteel begrip van reactiemechanismes kunnen krijgen, maar ook dat dat begrip aan de basis ligt voor de ontwikkeling van nieuwe, op maat gemaakte, moleculaire systemen voor commerciële toepassingen.

Terug naar boven^

Werkgroep – Ronde 4 | Vrijdag 20:15 – 21:45 uur

Werkgroep 4.1 – Snel formatief handelen met diagnostische vragen
Sofie Faes (NVON & Heerbeeck College) & Nik Osinski (NVON & Cals College)

Lees beschrijving

Als docent kun je betere beslissingen maken als je weet wat er in de hoofden van leerlingen gebeurt. Met een diagnostische vraag kun je veelvoorkomende misvattingen snel zichtbaar maken. Als de leerling of docent er vervolgens een actie aan verbindt is het een manier om makkelijk formatief te handelen in de les.

In deze workshop leer je wat een diagnostische vraag is, hoe je hem effectief inzet en waar je ze kunt vinden. Omdat de bestaande vragen niet altijd goed op het Nederlandse curriculum aansluiten leer je ook hoe je ze zelf kunt maken en hoe de NVON werkt aan een databank van goede diagnostische vragen. Je gaat naar huis met een set vragen die bij jouw leerlingen past.

Werkgroep 4.2 – De aard van natuurwetenschappen
Remco Vasterink & Marijn van Nijhuis (Hogeschool Utrecht)

Lees beschrijving

Natuurwetenschap heeft een belangrijke plaats in onze maatschappij. Het is belangrijk dat leerlingen en docenten deze ontwikkelingen in de scheikunde kunnen en willen volgen en misschien zelfs een bijdrage leveren. Daarvoor is het nodig dat dit proces goed begrepen wordt, evenals de bijbehorende doelen en de werkwijzen, en dus inzicht verwerven in de aard van natuurwetenschap, om op basis hiervan inspirerend hedendaags scheikundeonderwijs te verzorgen. Natuurwetenschappelijke kennis kan dan beter op waarde geschat worden. We vertrouwen op deze kennis, maar hij is altijd voorlopig en voor verbetering vatbaar. Daar is niet iedereen zich van bewust.

In deze workshop gaan we praktisch aan de slag met voorbeelden. Neem daarvoor een lesboek mee, waar zowel de theorie als practica in beschreven zijn. Na afloop van deze workshop heb je handvatten om samen met je leerlingen de aard van natuurwetenschap te duiden binnen het curriculum.

Werkgroep 4.3 – Elektrisch rijden met bus of vrachtwagen – een chemische uitdaging
Martha Hoebens (Bedrijf in de Klas)

Lees beschrijving

Elektrisch rijden met een zwaar voertuig als een bus of vrachtwagen is niet zo vanzelfsprekend. Want hoe maak je een accu sterk genoeg voor een bus of vrachtwagen? En welk soort accu is daar geschikt voor?

Hier komt onze wel bekende redox-chemie om de hoek kijken, die we kennen uit het boek. Maar hoe verbind je dat met ontwikkelingen die nu plaatsvinden bij bedrijven?
DAF (van de vrachtwagens) en VDL (van de bussen) werken samen aan elektrische motoren voor zware voertuigen. Maar ook alle andere bedrijven in de auto- en transport sector zijn met dezelfde vraagstukken rondom elektrisch rijden bezig.

In deze workshop gaan we aan de slag met het vraagstuk ‘hoe rijd je elektrisch met bus en vrachtwagen?’ op een manier die je herkent uit de scheikundeles én die leerlingen herkennen uit het dagelijks leven. En intussen ontdekken leerlingen welke ontwikkelingen nog plaats vinden bij herkenbare bedrijven en dus waar zij vanuit de chemie nog een bijdrage aan kunnen leveren.

Werkgroep 4.4 – Op naar nieuwe examenprogramma’s!
Jeroen Sijbers (SLO)

Lees beschrijving

“De examenprogramma’s voor de bètavakken in de bovenbouw van vmbo, havo en vwo worden vernieuwd. De vakvernieuwingscommissie is intussen gestart. Het examenprogramma voor vmbo scheikunde bestaat sinds 1999 en is sinds die tijd niet meer inhoudelijk vernieuwd. Genoeg te doen dus, zou je zeggen. Maar wat dan?

In deze werkgroep praten we je bij over de actualisatie van het examenprogramma scheikunde en nask2. Aan de hand van gesprekken met vakverenigingen, lerarenopleiders en uitgevers, zijn al diverse ideeën opgehaald. We zullen de eerste ideeën presenteren. Wat is precies de essentie van het vak scheikunde? Waartoe dient ons vak? In deze werkgroep gaan we met elkaar in discussie aan de hand van prikkelende stellingen. We zijn erg benieuwd naar je ideeën!

Wil je vooral uitleg over het proces van de ontwikkeling van de examenprogramma’s? Meld je dan aan voor de gelijknamige masterclass in het programma! Meer informatie over de actualisatie vind je hier: https://www.actualisatienwv.nl”

Werkgroep 4.5 – Presentatie en analyse van de herziene scheikunde syllabi (havo en vwo) en discussie
Emiel de Kleijn (SLO & secretaris syllabuscommissie)

Lees beschrijving

In 2013 zijn de nieuwe examenprogramma’s voor scheikunde voor havo en vwo in de vierde klas ingevoerd. De examenstof is onderverdeeld in een centraal examendeel en een schoolexamendeel. Het centraal examendeel wordt gespecificeerd in de syllabus. De syllabi zijn nu aan een herziening toe. Een herziening uitgevoerd op basis van een eerder door het CvTE (College van Toetsing en Examens) uitgevoerde verkenning. In deze werkgroep worden de huidige en de herziene syllabi naast elkaar gelegd en vergeleken. De wijzigingen en achtergronden worden gepresenteerd en toegelicht. Daarna worden in groepjes de syllabi verder geanalyseerd en vervolgens plenair bediscussieerd onder begeleiding van de secretaris van de syllabuscommissie.

Werkgroep 4.6 – Scheikunde spellen in de klas
Cheyenne Feijen (KSE) & Ines Tijssen (Heerbeeck College)

Lees beschrijving

Heb je zin een onderwijskundig spel te ontwerpen, kom dan naar deze masterclass! Je maakt tijdens de masterclass kennis met enkele zelfgemaakte spellen en escape games gebaseerd het vak scheikunde. Je leert hoe je gamification elementen kunt inzetten voor formatief handelen. Tijdens de masterclass is er de gelegenheid om onder begeleiding je eigen spel te ontwerpen. Natuurlijk kun je er ook voor kiezen om een van de ontworpen spellen te spelen.

Werkgroep 4.7 – Energietransitie-spel “Switch City” voor het VO
Jelte Bosma & Marijn van Vliet (Darel Educatie)

Lees beschrijving

Naast de bekende halve dag masterclass energietransitie, heeft Darel Eductatie nu ook een “serious game” voor de bovenbouw VO ontwikkelt. Ook deze lesvorm wordt gratis aangeboden. Het spel simuleert de werkelijke dilemma’s van de omschakeling naar duurzame energie; de leerlingen krijgen per teams een wijk toebedeeld van “Switch City” .Is de winnaar het team dat het hardst onderhandelt of zijn er meer kanten aan dit spel? Spelenderwijs komen de leerlingen er achter dat alle teams verschillende belangen hebben en dat samenwerken nodig is. Dit is precies wat we nodig hebben om de energietransitie te laten slagen.

In deze workshop laten we wat eye-openers zien over de energietransitie en kunnen jullie het “Switch City” spel uitproberen.

Werkgroep 4.8 – Argumenteren over duurzaamheid van plastics in de klas
Esther van Wijk-de Waard & Gjalt Prins (Universiteit Utrecht)

Lees beschrijving

“Welk plastic is het meest duurzaam? Een plastic gemaakt van biologische grondstoffen of een plastic gemaakt van fossiele grondstoffen?” “Bioplastics!” “Waarom?” “‘Bio’ in de naam, is vast beter.”

Een beetje generaliserend, maar de meeste leerlingen zullen aangeven dat het bioplastic het meest duurzaam is zonder een goede onderbouwing. Onze leerlingen zullen in de toekomst nog vaker geconfronteerd worden met duurzaamheidsvragen (complex en vaak geen snel eenduidig antwoord op te geven), en daarom is het belangrijk om ze te leren redeneren over duurzaamheid. Hoe kunnen wij als scheikundedocenten de leerlingen vaardigheden leren waarmee ze inhoudelijk kunnen redeneren over duurzaamheid in een overladen curriculum? Door aansluiting bij een onderwerp dat al aanwezig is! Plastics en duurzaamheid gaan goed samen en daar hebben wij een module voor gemaakt. Aan de hand van deze module, meerdere malen beproefd op scholen, zullen wij onze bevindingen delen en het je ook laten beleven!

Terug naar boven^

Zaterdag

Hier staat het programma van zaterdag.

Werkgroep – Ronde 5 | Zaterdag 9:30 – 11:00 uur

Werkgroep 5.1 – Basale discussiepunten in het eindexamen
Kees-Jan van Heusden (RSG Broklede) & Dennis Lensveld (Gerrit Rietveldcollege)

Lees beschrijving

Antwoorden van leerlingen op complexe examenvragen zullen bij docenten regelmatig voor discussie zorgen hoeveel punten daaraan toegekend moeten worden. Daarom is het goed dat er een eerste en een tweede corrector is bij het nakijken van de examens, zodat examens zo gelijkwaardig mogelijk nagekeken worden. Helaas gaat het bij de discussie tussen eerste en tweede corrector vaak ook over hele basale zaken, zoals het schrijven van een 1 als coëfficiënt in een reactievergelijking of het gebruik van het woord waterstofbinding in plaats van waterstofbrug. Het vervelende is dat nergens te vinden is wat je in deze gevallen goed of fout hoort te rekenen, waardoor docenten dit verschillend gaan beoordelen en beginnende docenten geen idee hebben hoe ze hiermee moeten omgaan.

In deze werkgroep wil ik met collega-docenten een lijst met basale discussiepunten opstellen, daarover discussiëren en uitzoeken of we tot een consensus kunnen komen hoe deze nagekeken moeten worden. Vorig jaar is deze werkgroep ook gegeven en toen bleek dat de werkgroep voorziet in een behoefte die leeft bij docenten. Daarom wordt de werkgroep dit jaar nogmaals gegeven. Door persoonlijke omstandigheden zijn er vorig jaar geen vervolgstappen gezet met de uitkomsten van de werkgroep. Hopelijk lukt dat dit jaar wel.

Werkgroep 5.2 – Chemie in de 7 werelden van bèta en techniek
Martha Hoebens (Jet-net & Technet)

Lees beschrijving

De ‘wereld van bèta en techniek’ is heel breed. Dus hoe weet je wat daarbinnen speelt? En hoe laat je dat állemaal aan leerlingen zien? De 7 werelden van (bèta en) techniek helpen. Door deze werelden te laten zien krijgen leerlingen een aantrekkelijk en realistisch beeld van werken in de bèta en techniek en ontdekken ze waar hun interesse ligt. Zo krijgen leerlingen een goed beeld bij alle baan- en opleidingsmogelijkheden en kunnen ze gemakkelijker een studiekeuze maken.

In deze workshop gaan we op zoek naar chemie binnen de 7 werelden van (bèta en) techniek: waar zijn bedrijven mee bezig? Welke rol speelt chemie daarin? En hoe vind je een bedrijf bij jou in de buurt waarmee je leerlingen kunt laten zien hoe het er werkelijk aan toe gaat? Hiervoor laten we zien hoe de vernieuwde pagina ‘https://www.jet-netloket.nl/’ werkt.

Na deze workshop vind je makkelijker contexten om je lessen mee te verrijken en handvatten hoe je jouw leerlingen een breed beeld geeft van ‘chemie in het echt.

Werkgroep 5.3 – Redox reacties in alginaatbolletjes
Renske Tolsma – de Vries, Dirk Penninga, James Serra & Jasper Walther (Tweedegraads Lerarenopleiding van NHL Stenden Hogeschool)

Lees beschrijving

Tijdens deze workshop gaan we aan de slag, dus neem vooral de labjas en bril mee. We doen een aantal vernieuwende practica met alginaatbolletjes uit het onderzoek van Prof. Dr. Matthias Ducci („Jetzt geht’s rund“). We gaan de bolletjes onderdompelen in verschillende oplossingen, wat voor een visueel spektakel zal zorgen. Je verlaat je workshop met inspirerende practica, direct te gebruiken in jouw lespraktijk.

Werkgroep 5.4 – Meiden in de chemie: studiekeuze en het grote potentieel
Marieke Wolthoff (PTvT)

Lees beschrijving

Er is sprake van een groot tekort aan beschikbare afgestudeerden op de arbeidsmarkt: meer meiden lost dat op: maar hoe krijgen we dat voor elkaar?

Relatief veel jongeren kiezen voor een natuurprofiel, maar dat aantal daalt wel. Deze generatie toont meer dan andere belangstelling voor hun duurzame toekomst. Toch kiezen vooral meiden niet voor een technische studie ondanks hun talenten. Die keuze is een resultaat van persoonlijke ervaringen opgedaan in het basis- en voortgezet onderwijs en tijdens de beroepsopleiding.

In deze actieve werkgroep gaan we met z’n allen verkennen waar het probleem precies ligt, wat wel werkt en wat we als scheikundedocenten, toa’s en methodeschrijvers aan de tegenvallende studiekeuze door meiden kunnen doen.

Werkgroep 5.5 – Lesbrief over Levenscyclusanalyse van Energieopslagsystemen
Gjalt Prins (UU Freudenthal) & Ton Bominaar (Zernike College)

Lees beschrijving

Duurzaamheid is een zeer actueel thema in onze maatschappij. Ook in het chemiecurriculum is er aandacht voor duurzaamheid. Eén van de instrumenten om meer greep te krijgen op duurzaamheid is de methodiek levenscyclusanalyse (LCA). In deze werkgroep maakt u kennis met een lesbrief voor 5VWO waarin leerlingen zelf een LCA uitvoeren. De lesbrief start met opfrissen van basiskennis elektrochemie en een experiment: leerlingen maken zelf een accu. Vervolgens wordt ingezoomd op meerdere chemische systemen voor energieopslag en voeren leerlingen zelf een LCA-onderzoek uit. In de werkgroep gaan we de centrale activiteiten uitvoeren om een goed beeld te krijgen van de opbouw en inhoud van de lesbrief. Dat brengt ons vervolgens tot een gesprek over de leeropbrengsten en praktische uitvoerbaarheid van de lesbrief. Is dit een mogelijke invulling van duurzaamheid in chemieonderwijs?

Werkgroep 5.6 – Proef het werk! Kiezen voor een N-profiel
Marijn Meijer (C3)

Lees beschrijving

In deze werkgroep wordt er gediscussieerd over het idee dat multidisciplinaire technische vraagstukken een middel kunnen zijn om leerlingen te interesseren voor een N-profiel. op 14-15 jarige leeftijd moeten leerlingen (en hun ouders) al een belangrijke keuze maken en daardoor sluiten ze opleidingen en bepaalde beroepen uit. Maar ze hebben echt geen enkel beeld wat je kan met een N-profiel. Hoe kan je als leerling en ouder dan kiezen?

Er wordt materiaal gepresenteerd zoals over het verwerken van uienafval tot een ingrediënt voor menselijke consumptie. Chemie en chemische technologie zijn daarbij nodig om dit vraagstuk aan te pakken.

Aan de hand van een analyse van het materiaal wordt er antwoord gegeven op twee vragen: “Doet het materiaal wat het moet doen?” en “Is dit een mogelijke manier om meer leerlingen te interesseren voor een N-profiel?”. Die laatste vraag wordt ook geplaatst in de context van de dagelijkse lespraktijk in jullie school.

Terug naar boven^

Parallellezing 6 | Zaterdag 11:15 – 12:45 uur

Is suiker altijd zoet? Op onderzoek naar de suiker streepjescode op cellen met slim moleculair gereedschap
Dr. Tom Wennekes – Assistent professor bij Universiteit Utrecht

Lees beschrijving

Ondanks dat bacteriën van vroeger uit een slechte naam hebben, zijn ze zeker niet altijd de slechteriken maar beschermen ons juist ook tegen mogelijke infecties. In onze darmen zijn bijvoorbeeld enorme hoeveelheden bacteriën aanwezig die ons helpen met het verteren van voedsel en daarnaast ook een belangrijke rol spelen in het behoud van onze gezondheid. Tegenwoordig proberen veel onderzoekers deze darmbewoners in kaart te brengen om zo meer te weten te komen over welke bacteriën er leven in onze darmen en hoe deze bacteriën met elkaar en ons communiceren. Suiker moleculen blijken hierbij een belangrijke rol te spelen.

Onze darmcellen alsmede bacteriën zijn omgeven door een dikke suiker laag. De combinaties van deze suikermoleculen geven specifieke complexe suikerstructuren die verschillen tussen bacteriën onderling en darmcellen: een soort van suiker streepjescode met vele functies die we nog niet goed snappen. Slechte bacteriën vermommen zich bijvoorbeeld met suikerstructuren die lijken op de menselijke suikerstructuren waardoor ze onopgemerkt blijven voor ons afweersysteem. En de goede bacteriën kunnen suikers afknippen om zichzelf te voeden.

In deze lezing zal ik laten zien hoe mijn onderzoek team deze suikerstreepjescode probeert te onderzoeken met behulp van een chemische biologie aanpak. Dit is een spannende en snelgroeiende wetenschappelijke discipline waarin biologische processen op moleculair niveau worden bestudeerd en beïnvloed met behulp van op maat gemaakte slimme bioactieve moleculen. Als we met deze aanpak de rol van de suikerstreepjescode in ziekte en gezondheid helder krijgen ontstaan er ook nieuwe mogelijkheden voor behandelingen.

Terug naar boven^

Werkgroep – Ronde 6 | Zaterdag 11:15 – 12:45 uur

Werkgroep 6.1 – Lesbrief over Levenscyclusanalyse van Energieopslagsystemen
Gjalt Prins (UU Freudenthal) & Ton Bominaar (Zernike College)

Lees beschrijving

Duurzaamheid is een zeer actueel thema in onze maatschappij. Ook in het chemiecurriculum is er aandacht voor duurzaamheid. Eén van de instrumenten om meer greep te krijgen op duurzaamheid is de methodiek levenscyclusanalyse (LCA). In deze werkgroep maakt u kennis met een lesbrief voor 5VWO waarin leerlingen zelf een LCA uitvoeren. De lesbrief start met opfrissen van basiskennis elektrochemie en een experiment: leerlingen maken zelf een accu. Vervolgens wordt ingezoomd op meerdere chemische systemen voor energieopslag en voeren leerlingen zelf een LCA-onderzoek uit. In de werkgroep gaan we de centrale activiteiten uitvoeren om een goed beeld te krijgen van de opbouw en inhoud van de lesbrief. Dat brengt ons vervolgens tot een gesprek over de leeropbrengsten en praktische uitvoerbaarheid van de lesbrief. Is dit een mogelijke invulling van duurzaamheid in chemieonderwijs?

Werkgroep 6.2 – Elektrisch rijden met bus of vrachtwagen – een chemische uitdaging
Martha Hoebens (Bedrijf in de Klas)

Lees beschrijving

Elektrisch rijden met een zwaar voertuig als een bus of vrachtwagen is niet zo vanzelfsprekend. Want hoe maak je een accu sterk genoeg voor een bus of vrachtwagen? En welk soort accu is daar geschikt voor?

Hier komt onze wel bekende redox-chemie om de hoek kijken, die we kennen uit het boek. Maar hoe verbind je dat met ontwikkelingen die nu plaatsvinden bij bedrijven?
DAF (van de vrachtwagens) en VDL (van de bussen) werken samen aan elektrische motoren voor zware voertuigen. Maar ook alle andere bedrijven in de auto- en transport sector zijn met dezelfde vraagstukken rondom elektrisch rijden bezig.

In deze workshop gaan we aan de slag met het vraagstuk ‘hoe rijd je elektrisch met bus en vrachtwagen?’ op een manier die je herkent uit de scheikundeles én die leerlingen herkennen uit het dagelijks leven. En intussen ontdekken leerlingen welke ontwikkelingen nog plaats vinden bij herkenbare bedrijven en dus waar zij vanuit de chemie nog een bijdrage aan kunnen leveren.

Werkgroep 6.3 – Basale discussiepunten in het eindexamen
Kees-Jan van Heusden (RSG Broklede) & Dennis Lensveld (Gerrit Rietveldcollege)

Lees beschrijving

Antwoorden van leerlingen op complexe examenvragen zullen bij docenten regelmatig voor discussie zorgen hoeveel punten daaraan toegekend moeten worden. Daarom is het goed dat er een eerste en een tweede corrector is bij het nakijken van de examens, zodat examens zo gelijkwaardig mogelijk nagekeken worden. Helaas gaat het bij de discussie tussen eerste en tweede corrector vaak ook over hele basale zaken, zoals het schrijven van een 1 als coëfficiënt in een reactievergelijking of het gebruik van het woord waterstofbinding in plaats van waterstofbrug. Het vervelende is dat nergens te vinden is wat je in deze gevallen goed of fout hoort te rekenen, waardoor docenten dit verschillend gaan beoordelen en beginnende docenten geen idee hebben hoe ze hiermee moeten omgaan.

In deze werkgroep wil ik met collega-docenten een lijst met basale discussiepunten opstellen, daarover discussiëren en uitzoeken of we tot een consensus kunnen komen hoe deze nagekeken moeten worden. Vorig jaar is deze werkgroep ook gegeven en toen bleek dat de werkgroep voorziet in een behoefte die leeft bij docenten. Daarom wordt de werkgroep dit jaar nogmaals gegeven. Door persoonlijke omstandigheden zijn er vorig jaar geen vervolgstappen gezet met de uitkomsten van de werkgroep. Hopelijk lukt dat dit jaar wel.

Terug naar boven^