Tijdens de werkgroepen blijf je op de hoogte van de meeste innovatieve ontwikkelingen en trends binnen het scheikundeveld. Met diverse onderwerpen als duurzaamheid, labwedstrijden, practicum en nog veel meer. Bekijk hieronder naar het volledige aanbod en schrijf je in.
Werkgroep – Ronde 1 | Vrijdag 9:30 – 10:45 uur
Werkgroep WG 1.1 – Labwedstrijden in de klas: EOES Tom Bloemberg, Radboud Universiteit Nijmegen Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Tijdens deze workshop krijg je informatie over de European Olympiad of Experimental Science en hoe je leerlingen hieraan deel kunnen nemen. Tijdens het grootste deel van de workshop ga je echter zelf aan de slag met een aangepaste versie van de scheikundeopgave uit de EOES-voorronde van het vorig schooljaar: het spectroscopisch bepalen van de dissociatieconstante van methyloranje. Je krijgt de spectrofotometrische meetgegevens aangeleverd en gaat hiermee – en met behulp van een aantal opgaven – zelf de dissociatieconstante van methyloranje bepalen.
Werkgroep WG 1.2 – Perspectieven bij scheikunde – inspiratie voor burgerschapsonderwijs Alma Kuijpers, ICLON, Universiteit Leiden Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Integratie van burgerschap en scheikunde-onderwijs is een actueel thema. Maar hoe leer je leerlingen hoe beslissingen worden genomen in een democratische samenleving? En welke belangen en perspectieven daarbij een rol spelen? En hoe identiteit en waarden het handelen bepalen? Tijdens deze interactieve workshop worden handvatten, theorie en praktische oefeningen gegeven die antwoord geven op bovenstaande vragen en direct toepasbaar zijn in de praktijk.
Perspectiefgericht onderwijs is ontwikkeld bij het ICLON (Universiteit Leiden) en omvat het gehele curriculum. Alle schoolvakken zijn uitgewerkt in twintig perspectieven met vakspecifieke onderzoeksvragen. Deze perspectieven bieden een praktische en laagdrempelige manier om vanuit de vakken aan te sluiten bij actuele vraagstukken en vakoverstijgendburgerschapsonderwijs vorm te geven.
Werkgroep WG 1.3 – Ervaar Modeldidactiek in de scheikunde Cathy Baars, Martinuscollege Friso de Rooij, Martinuscollege Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Tijdens deze workshop stap je in de rol van de leerling en ervaar je hoe het is voor leerlingen om vanuit experimenten de theorie op te bouwen. Modeldidactiek is ontwikkeld in de jaren 80 in Amerika voor natuurkunde en wordt in Nederland nu ook veel gebruikt. Deze methode blijkt ook zeer toepasbaar bij scheikunde. Leerlingen volgen de “Nature of Science” en ontwikkelen op deze manier zelf hun kennis over de scheikunde. Ervaar zelf hoe het voelt!
Werkgroep WG 1.4 – Werkgroep voor opleiders van een lerarenopleiding Sonja Schoenmakers, Radboud Docenten Academie Talitha Visser, UT Twente Doelgroep: Leraren in opleiding
Werkgroep WG 1.5 – Vraagstukken in je scheikundeprogramma: waar doe je dat dan? Martha Hoebens, Bedrijf in de Klas Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Veel scheikundedocenten zien de kansen van vraagstukken en contexten in hun onderwijs, maar stellen dezelfde vraag: waar doe je dat dan? Ook de vernieuwde kerndoelen en examenprogramma’s vragen om meer aandacht voor vraagstukken, contexten en loopbaanoriëntatie. In deze interactieve werkgroep onderzoeken we waar vraagstukken een plek kunnen krijgen binnen bestaande lessen, practica, opdrachten en profielwerkstukken. Aan de hand van voorbeelden verkennen we hoe je leerlingen kunt laten werken aan authentieke vraagstukken zonder dat het hele curriculum op de schop hoeft. Deelnemers werken met hun eigen PTA, jaarplanning of hoofdstukindeling en ontdekken waar kansen liggen binnen hun eigen onderwijspraktijk. Daarbij besteden we ook aandacht aan de rol van vraagstukken binnen de nieuwe kerndoelen en examenprogramma’s.
Na afloop ga je naar huis met concrete ideeën die je direct kunt toepassen in je eigen lessen. Neem de jaarplanning van één van je klassen mee.
Werkgroep WG 1.6 – Hoe duurzaam is biobrandstof? Joost van Vijfeijken, Montessori College Eindhoven/Universiteit Utrecht Lieke Pieters, Universiteit Twente Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Chemie houdt niet op in het lab. De keuzes die wij, en onze leerlingen, maken bij het bedenken van chemische oplossingen hebben invloed op de wereld daarbuiten. Denk aan de opkomst van biobrandstoffen zoals biodiesel, bio-kerosine en biogas: een belangrijke stap in de energietransitie. Maar hoe duurzaam is de hele keten eigenlijk?
In deze workshop nemen we de waardeketen van verschillende biobrandstoffen onder de loep met behulp van systeemdenken: een manier van kijken die leerlingen helpt om verbanden te zien tussen chemische processen, maatschappelijke impact en duurzaamheid. Wat kun je verwachten? • Een introductie in systeemdenken • Een voorbeeld waarin leerlingen nadenken over een waardeketen • Handvatten en lesmateriaal om systeemdenken in je curriculum te verwerken.
Laat je inspireren om scheikundeonderwijs te geven dat verder gaat dan het rijden op biodiesel, en waarmee je leerlingen helpt om chemie, duurzaamheid en hun eigen rol als wereldburger te verbinden.
Werkgroep WG 1.7 – Lesson.box: leer werken met de AI voor differentiatie, lesmonitoring en lesuitval Joost Binnerts, JoJoschool/Lesson.box Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
In deze werkgroep ga je zelf aan de slag met Lesson.box: een AI-tool die docenten helpt om te differentiëren, lessen te actualiseren en uitgevallen lessen inhoudelijk sterk op te vangen. Je leert hoe je met Lesson.box snel een les kunt klaarzetten wanneer een les uitvalt, zodat leerlingen toch inhoudelijk aan het werk blijven. Daarnaast ontdek je hoe je het systeem kunt gebruiken om te differentiëren binnen je eigen lessen, actualiteit toe te voegen aan je lesmateriaal en live te volgen wat leerlingen tijdens de les doen. Ook laten we zien hoe je inzicht krijgt in welke leerlingen extra hulp nodig hebben en op welke onderdelen. We starten met een korte uitleg van het systeem. Daarna bouw je zelf een les op basis van een onderwerp, hoofdstuk of eigen materiaal. Tot slot bekijken we hoe zo’n les er voor leerlingen uitziet en hoe je als docent de voortgang en resultaten kunt volgen.
Werkgroep WG 1.8 – Tekenopdrachten in de Scheikundeles: hoe leerlingen denken over concepten Lesley de Putter, TU/e – EsoE Hanna Stammes, Radboud Universiteit Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Tekenen is inherent aan scheikundige communicatie. Van de kleinste deeltjes van Aristoteles tot de nieuwste ontdekkingen. Scheikundig tekenen geeft en heeft betekenis voor de tekenaar. Wat zeggen tekeningen van leerlingen jou over hun kennis of kunde? Ervaar het zelf en maak je eigen tekenopdracht van betekenis.
Werkgroep WG 1.9 – IJzersterke Chemie – IJzersterk Leren met Coach Henriette klein Bluemink-Postma, CMA-science Ad Mooldijk, CMA-science Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Ontdek hoe je met Coach7 krachtige practica en onderzoekend leren inzet, passend bij de herziene kerndoelen VO. Werk aan betekenisvolle chemie, waarin denken in modellen, verbanden en duurzaamheid centraal staat. Wat kun je verwachten? • Praktische toepassingen met Coach7 • Inspirerende experimenten en meetopstellingen • Aansluiting op nieuwe eindtermen uit het examenprogramma SLO • Concrete ideeën voor jouw lespraktijk Voor TOA’s en docenten die scheikundeonderwijs sterker, actiever en toekomstbestendig wil maken. Meld je aan en ervaar de chemie van ijzersterk leren!
Werkgroep WG 1.10 – Kleine deeltjes, grote gevolgen Wim Moene,Cygnus Gymnasium Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
In deze werkgroep nemen we de deelnemer mee door de geschiedenis van de ontwikkeling van het atoommodel. Hierbij komen de experimenten aan de orde waarvan de soms zeer verrassende resultaten leidden tot aanpassingen van het model. Grote namen uit de natuurkunde en scheikunde zijn hieraan verbonden, waaronder vele Nobelprijswinnaars.
De deelnemers worden langs de verschillende atoommodellen gevoerd en geconfronteerd met uitkomsten van experimenten die daarmee conflicteren, met de opdracht voorstellen tot aanpassing te doen. Zo wordt naast begrip van het atoommodel ook het modeldenken aangescherpt.
Werkgroep WG 1.11 – IJzersterke chemie in de werelden van techniek Marieke Wolthoff, Platform Talent voor Technologie Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Chemie vormt de basis van talloze technologische innovaties: van nieuwe batterijen en circulaire materialen tot waterstof, duurzame productieprocessen en medische toepassingen. Toch ervaren veel leerlingen chemie nog als een verzameling losse concepten, terwijl de verbinding met de wereld om hen heen juist zoveel kansen biedt.
In deze workshop verkennen we hoe je de 7 Werelden van Techniek kunt inzetten om chemie betekenisvol en herkenbaar te maken. Daarnaast maken we kennis met het Bèta & TechMentality-model, dat helpt om beter aan te sluiten bij de interesses, drijfveren en belevingswereld van leerlingen. Zo ontdek je hoe je contexten kunt kiezen die niet alleen vakinhoudelijk sterk zijn, maar ook verschillende groepen leerlingen aanspreken.
Maak jouw chemieonderwijs ijzersterk en ga naar huis met concrete ideeën om meer leerlingen te laten ervaren hoe relevant, veelzijdig en toekomstgericht chemie is.
In de moderne wereld is bescherming tegen schadelijke UV-stralen een essentieel onderdeel van onze dagelijkse routine. Zonnecrème speelt hierin een cruciale rol, maar hoe werkt het precies en waarom is het zo belangrijk?
Dit STEM-project, dat zich richt op zonnecrème en UV-stralen, biedt een uitgelezen kans om dieper te duiken in de wetenschap achter zonbescherming. Het project combineert leerstof uit de lessen chemie, biologie en fysica om te begrijpen hoe zonnecrème werkt, welke ingrediënten effectief zijn tegen UV-stralen, en hoe deze stralen onze huid beïnvloeden.
Werkgroep – Ronde 2 | Vrijdag 20.15 – 21.30 uur
Werkgroep WG 2.1 – IJzersterk met digitale onderzoeksvaardigheden Kim Blankendaal, Universiteit Utrecht Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Herken je dit? Een leerling werkt wekenlang vol enthousiasme aan een onderzoeksproject, voert gedegen onderzoek uit en levert inhoudelijk sterk werk, maar loopt vast bij het schrijven van het verslag. Vooral digitale onderzoeksvaardigheden, zoals het werken met betrouwbare bronnen en het verwerken van data in duidelijke tabellen en grafieken, blijken vaak een uitdaging. Een onjuiste weergave van gegevens kan leiden tot verwarring bij de lezer of zelfs tot verkeerde conclusies. Leerlingen hebben hierin vaak extra begeleiding nodig, terwijl de tijd van docenten beperkt is. Tijdens deze workshop bespreek ik herkenbare knelpunten en laat ik praktische oplossingen zien die je direct kunt toepassen in de klas.
Werkgroep WG 2.2 – BTC-lessen ontwikkelen Erik Kastenberg, Carmel College Salland Ilse Relker, Carmel College Salland Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo
In de klas wil je graag dat iedereen actief bezig is. En niet alleen met werken, maar ook met nadenken. Building Thinking Classrooms (BTC) is een innovatieve onderwijsaanpak waarbij leerlingen op verticale, uitwisbare borden in willekeurige groepjes aan het werk zijn. Deze methode ontwikkelt de begripsvorming en draagt ook nog eens bij aan de groepsvorming in de klas. Er is sprake van veel kennisoverdracht tussen de leerlingen. In deze workshop willen we een les ontwikkelen die je vervolgens zelf kan gaan geven volgens de didactiek van BTC.
Werkgroep WG 2.3 – Microplastics onder de loep met citizen science Dorien Dorresteijn, GLOBE Nederland Aniek Rademaker en GLOBE Nederland Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Ben je ook nieuwsgierig hoeveel microplastics je aantreft in oppervlaktewater? Of welke invloed jouw kleding heeft op microplastics in de lucht? Kom naar de masterclass en ga aan de slag met het filtreren van water en het identificeren van textielvezels onder de microscoop m.b.v. een zoekkaart. Microplastics zwerven overal en zijn een mogelijk gevaar voor ons milieu, dieren en de menselijke gezondheid.
Tijdens de werkgroep maak je kennis met het lesmateriaal bij dit thema en je kunt het daarna direct toepassen in de les. Je kunt uiteraard zelf een watermonster meenemen voor onderzoek! Het lesmateriaal is geschikt vanaf klas 3 (vmbo, havo/vwo). Veel van het lesmateriaal is openbaar. Door het onderzoek uit te voeren en resultaten te delen helpen leerlingen wetenschappers van de RUG, WUR, RIVM en in Australië de hoeveel microplastics in kaart te brengen. Wil je hieraan bijdragen? Word dan lid van GLOBE Nederland, meer info zie www.globenederland.nl.
Werkgroep WG 2.4 – Activerende didactiek verzorgen m.b.v. Alfi.school Kenia Wijler-Offerman, Stanislas Pijnacker Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
In deze werkgroep (75 min) ontdek je hoe je met Alfie.school snel en didactisch sterk activerende werkvormen inzet in de scheikundeles, zonder extra werkdruk. Vanuit het thema ‘IJzersterke chemie’ vertalen we chemische concepten (denk aan reacties, evenwicht, redox en rekenen/taalsteun) naar interactieve lesmomenten waarin leerlingen worden geprikkeld om actief te denken, te praten en toe te passen.
Je ervaart als deelnemer meerdere werkvormen (o.a. korte denkvragen, samenwerkend leren en formatieve checks) en je bouwt tijdens de sessie aan een direct inzetbare mini-les of opdracht voor jouw niveau. We bespreken ook hoe je Alfie.school vooral kunt inzetten als docenttool voor voorbereiding, differentiatie en feedback.
Opbrengst: minimaal drie kant-en-klare werkvormen en een uitgewerkte lesactiviteit die je de week erna kunt gebruiken. Neem je laptop mee naar de werkgroep.
Werkgroep WG 2.5 – De Scheikundeolympiade nu en in de toekomst Emiel de Kleijn, Scheikundeolympiade, SLO Frans Meindertsma, Universiteit van Amsterdam & Bornego College, Heerenveen Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
De Internationale ChemieOlympiade (IChO) is opgericht in 1968 en Nederland doet sinds 1980 hieraan mee. Jaarlijks organiseert de Scheikundeolympiade een toets-, trainings- en selectieprogramma (NSO) en regelt de uitzending naar de IChO. De eerste ronde sluit aan bij de examenstof van het vwo. Omdat de opgaven net iets moeilijker zijn, is het ook ideaal materiaal voor de leerling die wat meer aan kan. In de praktijk doen voornamelijk leerlingen vwo 5 en 6 en havo 5 mee. Deelname is vooralsnog kosteloos. De vraag is of dat zo kan blijven, gelet op de inflatie en achterblijvende (basis) financiering van het ministerie van OCW. Wil je meedenken over scenario’s voor de Scheikundeolympiade in de toekomst dan ben je van harte welkom bij deze werkgroep. Ook als je meer wilt weten over deze olympiade, deelname daaraan en/of actief betrokken wilt worden, ben je van harte uitgenodigd.
Meer info op www.scheikundeolympiade.nl en www.scheikundeolympiade.science.ru.nl
Werkgroep WG 2.6 – Onderzoeken en redeneren vanuit waarnemingen Esther Broen-Leenders, HAN Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo en Bovenbouw havo/vwo
In deze workshop ervaar je zelf hoe je vanuit waarnemingen kunt redeneren over een natuurwetenschappelijk fenomeen. Het doel is om deze aanpak vervolgens ook in je eigen lessen toe te passen. Samen verkennen we hoe je leerlingen kunt begeleiden bij het redeneren vanuit waarnemingen: wat zien ze, wat denken ze dat er gebeurt, welke verklaringen kunnen ze daarvoor bedenken en welke vragen of ideeën ontstaan om het fenomeen verder te onderzoeken?
Neem ook voorbeelden mee uit je eigen lespraktijk waarin waarnemingen het startpunt vormen voor leren en redeneren. Tijdens de workshop is er ruimte om ervaringen en ideeën uit te wisselen en samen te zorgen voor een inspirerende workshop.
Werkgroep WG 2.7 – Scheikunde als verbindend element in de kerndoelen Marijn Meijer, SLO Anika Embrechts, ROC van Twente Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Als deelnemer ga je concreet aan de slag met de nieuwe kerndoelen voor Mens en Natuur, waartoe scheikunde behoort. Vanuit de bedoeling van het leergebied verken je aan de hand van verschillende maatschappelijk-chemische vraagstukken welke leerdoelen je wilt bereiken, hoe je deze kunt toetsen en hoe je verwante vakken erbij kunt betrekken. Er is aandacht voor welke keuzes je als docent kunt maken en de vrijheid die je hebt om het onderwijs in te richten.
Werkgroep WG 2.8 – De Chemie van Bier Michiel Kroon, Montessori Lyceum Amsterdam Doelgroep: volgt
Bier is een traditioneel consumptieproduct, waar de mens al eeuwenlang mee experimenteert. Achter een simpel glas bier schuilt een schat aan fundamentele chemische en biologische concepten: van enzymatische zetmeelsplitsing tijdens het maischen tot aan de anaerobe dissimilatie door Saccharomyces cerevisiae (gist). Met biologie- docent Michiel ga je in deze werkgroep bier bestuderen aan de hand van de natuurwetenschappelijke methode. En daar horen vanzelfsprekend waarnemingen bij, in dit geval ook proeven! Na deze sessie loopt u de deur uit met kennis over enzymkinetiek en fermentatie en heb je ervaren hoe divers de smaak van bier kan zijn.
Werkgroep WG 2.9 – Bèta Tournament – Een laboratoriumervaring voor iedere leerling! Marijn Melgers,Bèta Tournament Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Het Bèta Tournament is een labwedstrijd voor leerlingen van de 3e en 4e klas vmbo-gt. Leerlingen worden niet alleen uitgedaagd qua kennis, maar moeten ook samenwerken om deze kennis toe te passen. Hierbij zijn ze vakoverstijgend en praktisch bezig. Voor de leerlingen is het bovendien een unieke kans om het mbo van dichtbij te ervaren en kennis te maken met het laboratoriumvak als toekomstig beroep.
Het Bèta Tournament begon in 2020 bij het Summa Laboratorium in Eindhoven en is inmiddels uitgegroeid tot een wedstrijd op zes mbo-instellingen door het hele land. “Meedoen aan het toernooi was een leuke uitdaging. Op onze school hadden we nog nooit een buitenschoolse activiteit rondom de bètavakken (natuurkunde, scheikunde en biologie) gehad. Je bent een dag van school weg, maar wel bezig met school.” Rabia Güntekin, winnares Bèta Tournament 2020. Website: c3.nlbetatournament
Werkgroep WG 2.10 – AI in het, en ons, scheikundeonderwijs Luuk Knuiman, Maaswaal College / Knuiman Education Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
In deze werkgroep ontdek je hoe AI het scheikundeonderwijs praktisch kan versterken. We kijken hoe AI je werk als docent kan aanvullen, versnellen en verbeteren, met speciale aandacht voor het ontwikkelen van interactieve simulaties.
Je krijgt een korte theoretische basis over het gebruik van simulaties binnen de bètavakken: waarom zijn ze waardevol, waar loop je als docent tegenaan en aan welke randvoorwaarden moet een goede simulatie voldoen? Daarna vertalen we dit naar de praktijk. Met behulp van AI ga je zelf aan de slag met het ontwerpen van een simulatie die past bij jouw leerdoelen, leerlingen en lespraktijk. Denk aan een simulatie die een abstract scheikundig concept inzichtelijk maakt of adaptief reageert op keuzes van leerlingen.
Voor deze workshop is enige basiskennis van AI gewenst. Maak vooraf een ChatGPT- en Lovable-account aan, zodat we meteen kunnen starten met ontwerpen, uitproberen en sparren. Neem een laptop mee!
Werkgroep WG 2.11 – Denken zichtbaar maken: Visualiseren met practica in de scheikundeles. Talitha Visser, Universiteit Twente Leontine de Graaf, Universiteit Twente Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA), Docent in opleiding
In deze werkgroep ontdek je hoe visualisaties kunnen helpen om de denkbeelden van leerlingen op akenmicroniveau inzichtelijk te maken. Chemische processen op microniveau zijn onzichtbaar, maar door practica en visualiseren kunnen we deze zichtbaar en begrijpelijk maken. Na een korte theoretische introductie gaan we aan de slag met de bekende staalwolproef uit de redoxchemie. Hierbij ervaar je zelf hoe je practica en visualisaties als krachtige tool kunt gebruiken. Daarnaast krijg je praktischehandvatten om deze aanpak in je eigen lessen toe te passen en leerling denkbeelden in kaart te brengen.
De basis van deze workshop is terug te vinden in het NVON-boek Show de Chemie: Effectief Demonstreren.
Werkgroep WG 2.12 – IJzersterke chemie in de centrale examens? Emmy Zeetsen en Berend Salemink, CITO Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Het CE is een weerspiegeling van het chemische werkvlak. Daarom willen we de maatschappelijke vraagstukken over de energietransitie en duurzaamheid ook duidelijk in de examens naar voren laten komen. Ze vormen een rode draad en context voor onze vragen. Dat blijft gelukkig zo in het nieuwe programma. Tijdens de workshop gaan we een inventarisatie doen onder de deelnemers over duurzaamheid in het nieuwe programma. Onder andere de volgende onderdelen komen hierbij aan bod:Welke kennis is er nodig om leerlingen zorgvuldig te laten formuleren bij vraagstukken over duurzaamheid? Welke formules en tabellen zijn daarbij nodig?
Op basis van deze inventarisatie onderzoeken we in hoeverre onze gezamenlijke visie aansluit bij het nieuwe programma en formuleren we aanbevelingen om de afstemming tussen de nieuwe syllabus en het CE te optimaliseren .
Werkgroep – Ronde 3 | Zaterdag 09:30 – 10:45 uur
Werkgroep WG 3.1 – De onzichtbare klassenassistent Doesjka Dijkstra, Tabor College Werenfridus Vanessa Kirunda, Tabor College Werenfridus Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Hoe je met onzichtbare zetjes (nudging) leergedrag verbetert. Gebruik inzichten uit marketing, gedragswetenschap en neurowetenschap om je klassenmanagement en de productiviteit van je lessen te vergroten. Door onzichtbare zetjes te gebruiken – dit noemen we ‘nudging’ – spreek je het oerbrein (het automatisch reagerende deel) van je leerlingen aan, waardoor het gewenste gedrag als vanzelf optreedt. In deze workshop ontwerp je je eigen ‘nudge’ en ga je met veel inspiratie en praktische ideeën naar huis.
Werkgroep WG 3.2 – Gamification in de Scheikunde les Cheyenne Feijen, (Scheikunde) Spellen van Cheyenne / Udenscollege, Raquel Feijen, Scheikunde spellen van Cheyenne Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Wil jij meer weten over Gamification in je les? Schrijf in voor deze workshop en pas simpel (fysieke) spellen toe in je lessen. Leer meer over gamification en ook hoe je, bijvoorbeeld, eenvoudig een spel maakt. Ook krijg je de mogelijkheid om mijn spellen uit te testen in groepsvorm. Wie weet motiveert dit jou ook om de Scheikundelessen eens in andere vorm te geven.
Werkgroep WG 3.3 – Ontdek de papierfabriek met de onderbouw Winnie Meijer Doelgroep: Onderbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo
Hoe wordt papier eigenlijk gemaakt? En welke ijzersterke chemische en technologische keuzes liggen daaraan ten grondslag? In de les De papierfabriek ontdekken leerlingen stap voor stap het productieproces van papier. Hoewel ze dagelijks met papier werken, weten ze vaak niet hoe grondstoffen, processen en duurzaamheid samenkomen in dit alledaagse product.
Met een digitale papierfabriek kruipen leerlingen in de huid van papiermakers. Ze nemen zes beslissingen over grondstoffen, procesinstellingen en duurzaamheid. Die keuzes beïnvloeden direct de eigenschappen, kosten en milieubelasting van hun papierproduct. Uiteindelijk analyseren ze of hun ‘eigen’ papier voldoet aan de gestelde eisen: een mooie koppeling tussen scheikunde, technologie en duurzaamheid.
Tijdens deze actieve workshop ervaar je zelf hoe de digitale papierfabriek werkt en ga je daarna zelf het proces van papier maken ervaren. Daarna bespreken we hoe je deze les flexibel kunt inzetten in de onderbouw.
Werkgroep WG 3.4 – Het Klimaatspel – Gastles van masterstudenten in de Energietransitie Philip Tribble, Energietalenten Marnix de Bruijn, Energietalenten Doelgroep: Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo
Energietalenten is een groep van masterstudenten met verscheidene studieachtergronden met raakvlakken met de energietransitie. Ons doel is de volgende generatie te inspireren en enthousiasmeren voor de energietransitie. Dit doen we door gastlessen te organiseren op middelbare scholen.
Het Klimaatspel is een interactief spel waarin leerlingen in teams een stad volledig van duurzame energie voorzien. Ze kiezen zelf hun energiemix: wind, zon, waterstof, opslag, etc. en ontdekken al spelend de echte afwegingen van de energietransitie: kosten, CO₂-reductie en maatschappelijk draagvlak. Door het spel te spelen krijg je een inzage van de afwegingen die spelen bij de Energietransitie, en hoe een gastles van Energietalenten eruit ziet.
N.B. wij proberen niks te verkopen: we doen dit en onze gastlessen gratis en uit passie voor de energietransitie
Werkgroep WG 3.5- Lesideeën en activerende werkvormen om morgen direct te gebruiken Hannie Lensink, Universiteit Twente (lerarenopleiding) en SG Marianum Doelgroep: Onderbouw vmbo, Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
Hoe stimuleer je leerlingen om zich echt vast te bijten in een onderwerp in een snelle samenleving die wordt gedomineerd door het aantal ‘likes’ op een ‘comment’ en waarin de maximale aandachtsspanne niet verder reikt dan een TikTokvideo van 60 seconden? Hoe zorg je ervoor dat leerlingen gemotiveerd raken om te leren, en vooral: hoe houd je hun aandacht vast tijdens de les? Dat zijn vragen waar veel docenten dagelijks mee worstelen. In deze workshop gaan we hier dieper op in. We bespreken concrete lesideeën, activerende werkvormen en praktische tips & tricks. Alles is direct toepasbaar, zodat je de volgende dag al met frisse ideeën en nieuwe energie in de klas staat.
Werkgroep WG 3.6 – Smeed je correctievaardigheden Leonie Dierikx, ECL Haarlem Anja Droogendijk, Gomarus Scholengemeenschap Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Ontdek op welke verschillende manieren VR kan worden ingezet om leerlingen interactief bezig te laten zijn met scheikundelesstof. Denk aan apps waarbij leerlingen virtueel practicum kunnen doen, maar ook apps waarbij gamification gebruikt wordt om de leerlingen zoutformules te laten maken. Zo zal ik je ook laten zien hoe je met een beetje “out of the box” denken leerlingen op andere creatieve manieren scheikunde kunt leren met VR. Ik neem een aantal VR brillen mee naar deze sessie, dus als je het nog nooit geprobeerd hebt, schrijf je zeker in!
Werkgroep WG 3.8 – Vraagstukken als startpunt van het schoolexamen scheikunde! Marijn Meijer, SLO Maartje Brouwers-Meeuwis, SLO Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Bovenbouw havo/vwo en Docent in opleiding
De conceptexamenprogramma’s en syllabi scheikunde voor vmbo, havo en vwo worden op dit moment beproefd op een aantal scholen. Het schoolexamen krijgt hierin een andere, belangrijke positie dan voorheen en betreft 50% van de onderwijstijd. Hoe het schoolexamen wordt ingericht verschilt per schoolsoort.
In de werkgroep staan we stil bij recent ontwikkelde lesmaterialen die uitgeprobeerd worden. Aan de orde komen toetsing, pta, onderwijstijd en de voorbereiding voor het centraal examen. Een spinnenweb gebruiken we om de complexiteit te ontwarren. Je komt er wijzer uit dan dat je binnenkwam.
Werkgroep WG 3.9 – Gras voeren aan een varken Roel Peeters, HAS Green academy Harm van Kuppevelt, HAS Green Academy Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA), Docent in opleiding
Een varken kan geen gras eten of in ieder geval niet verteren. Ze kunnen namelijk de celwanden in het gras niet afbreken. Door middel van bioraffinage kunnen we de eiwitten ontsluiten en beschikbaar maken voor bijvoorbeeld een varken.
Tijdens de workshop gaan we de eiwitten uit het gras halen en bepalen wat we vervolgens met de overige reststromen kunnen gaan doen.
Werkgroep WG 3.10 – Ondersteun onderzoekend leren met Open Leermateriaal in Go-Lab Jeannet Brouwer, Marianum Doelgroep: Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Docent in opleiding
Met Go-Lab ontwerp je digitale Onderzoekende LeerOmgevingen (OLO’s) waarin leerlingen zelfstandig experimenteren met virtuele practica. Een OLO combineert een digitaal lab met lesmateriaal en interactieve tools die leerlingen stap voor stap begeleiden tijdens het onderzoekende leerproces. Zo ontwikkelen zij niet alleen vakinhoudelijke kennis, maar ook belangrijke onderzoeksvaardigheden.
Binnen Impuls Open Leermateriaal zijn diverse direct inzetbare OLO’s ontwikkeld, onder andere over dichtheid, chemische binding, zuren en basen en redoxreacties. Tijdens deze workshop ervaar je deze OLO’s vanuit het perspectief van zowel leerling als docent. Vervolgens ontdek je hoe je ze eenvoudig kunt aanpassen aan je eigen lespraktijk. Na afloop beschik je over direct bruikbaar digitaal lesmateriaal én de kennis om zelf OLO’s te ontwikkelen of bestaande OLO’s te bewerken.
Werkgroep WG 3.11 – Glow in the Dark? Niet helemaal! Fluorescentie en fosforescentie onderzoeken met UV-licht Metin Saglam, Thomas a Kempis College Harm Vreeling, Thomas a Kempis College Doelgroep: Bovenbouw vmbo, Onderbouw havo/vwo, Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Tijdens deze interactieve werkgroep voeren deelnemers in tweetallen een practicum uit rond fluorescentie en fosforescentie. Met behulp van UV-licht onderzoeken zij welke alledaagse en natuurlijke stoffen oplichten onder een blacklight. De activiteit verbindt scheikunde en natuurkunde en is direct inzetbaar in de onderbouw van havo/vwo.
Werkgroep WG 3.12 – Astrochemie live! Marjolein Wal, Bètapartners (UvA/HvA) Joanna Holt, UvA en NOVA Doelgroep: Bovenbouw havo/vwo, Technisch onderwijsassistent (TOA) en Docent in opleiding
Het heelal biedt een inspirerende context voor scheikundeonderwijs. Tijdens deze workshop ontdek je hoe chemische processen in sterren, nevels, planeten en kometen kunnen worden vertaald naar aansprekende lessen. Centraal staat het NOVA Mobiel Planetarium, dat scholen kunnen boeken voor een indrukwekkende voorstelling over het heelal. De bijeenkomst start met een interactieve planetariumsessie, waarna de koppeling wordt gemaakt met de lespraktijk: welke astrochemische thema’s zijn geschikt voor de klas en hoe zet je deze didactisch sterk in? Ook docenten die het planetarium niet gebruiken, krijgen concrete alternatieven aangereikt, zoals software, digitale tools en activerende werkvormen. Zo biedt de bijeenkomst zowel inspiratie als