Alles over olijfolie

In dit practicum onderzoeken leerlingen twee fysische eigenschappen van olijfolie: de viscositeitscoëfficiënt en de brekingsindex.

In het eerste experiment bepalen ze de viscositeit van olijfolie door de beweging van plastic bolletjes in de vloeistof te analyseren en met behulp van een rotatieviscosimeter.

Het tweede experiment richt zich op het meten van de brekingsindex. Hiervoor passen de leerlingen de wet van Snellius toe en maken ze gebruik van een refractometer om nauwkeurige metingen uit te voeren.

Dit practicum was onderdeel van de eindronde van de EOES in 2021-2022. Bekijk meer informatie over de EOES.

Dit practicum is ontwikkeld door:

Overzicht experiment

Leerdoelen

• De leerling begrijpt wat viscositeit is en kan deze eigenschappen van olijfolie uitleggen in termen van krachten zoals de zwaartekracht, de opwaartse kracht en de wrijvingskracht.
• De leerling past de wet van Stokes toe om de viscositeitscoëfficiënt van olijfolie te berekenen aan de hand van metingen van de snelheid van een bolletje dat door de vloeistof beweegt.
• De leerling kan de betrouwbaarheid van verschillende methoden voor het meten van viscositeit beoordelen en de sterkte van de methoden uitleggen aan de hand van de verwachte foutmarges en randvoorwaarden.
• De leerling begrijpt de wet van Snellius en kan deze toepassen om de brekingsindex van olijfolie te berekenen uit metingen van invalshoeken en brekingshoeken.
• De leerling kan de brekingsindex van olijfolie experimenteel bepalen door het meten van invalshoeken en brekingshoeken met behulp van een laserpointer en geodriehoek.
• De leerling kan de relatieve afwijking tussen de experimentele data en de theoretische voorspellingen berekenen en deze vergelijken om de nauwkeurigheid van de metingen te evalueren.

Benodigdheden per groepje

• Silicabolletjes (minimaal 6)
• Schuifmaat
• Analytische weegschaal
• Maatcilinder 100 mL (glas) (1x)
• Stopwatch (2x)
• Opzetstuk (1 kant op maatcilinder, andere kant voor de trechter en stop)
• Trechter en trechterstop
• Markeerstift (1x)
• Olijfolie (50 mL)
• Keukenpapier
• Pipet (10 mL) (1x)
• Zeefje (voor het opruimen)
• Rotatieviscometer
• Plastic bakje
• Statief met statiefklemmen
• Laserpointer

Veiligheidsmaatregelen

• Dit practicum moet worden uitgevoerd in een geschikte practicumruimte onder toezicht van een docent of toa.
• Let erop dat olijfolie niet door de gootsteen mag worden gespoeld. Vang de olijfolie terug op en gebruik deze eventueel voor de volgende keer.

Handleiding en werkbladen

Download met de knoppen de uitgebreide docentenhandleiding en de werkbladen voor leerlingen. De docentenhandleiding is alleen te downloaden wanneer er is ingelogd.