Masterclasses WCC26

De energietransitie vraagt niet alleen om duurzame energiebronnen, maar ook om slimme manieren om energie op te slaan en te transporteren. Vaak gaan de oplossingen over waterstof, methanol en ammoniak als veelbelovende energiedragers. Minder bekend is dat ook metalen een rol kunnen spelen. Prof. dr. Philip de Goey, emeritus hoogleraar verbrandingstechnologie aan de Technische Universiteit Eindhoven en oprichter van het Metalot Innovation Center, behoort internationaal tot de pioniers van onderzoek naar ijzer als circulaire brandstof. In deze masterclass praat hij ons bij over de laatste ontwikkelingen en vragen we hem of ijzer daadwerkelijk de energiedrager van de toekomst kan worden.

In deze masterclass wordt aandacht besteed aan de achterliggende theorie van het doen van practicum. We verkennen waarom een practicum eigenlijk wordt gedaan en wat een practicum tot een effectief practicum maakt. We zoomen in op vaardigheden van leerlingen en op leerdoelen. 

De workshop is bedoeld voor beginnende docenten; ervaren docenten die interesse hebben in dit onderwerp zijn eveneens van harte welkom. 

Leerdoelen Masterclass Groen staal:  
Hoe maak je staal? 
Hoe maken we straks staal? 
Wat is het verschil tussen de oude en de nieuwe route om staal te produceren? 
In deze masterclass ga je in op een aantal chemische reacties die plaatsvinden in de productie van ruwijzer en ontdek je het verschil tussen het gebruik van kooks, aardgas of waterstof. 
Hoe gaat het nieuwe Directe Reductieproces eruit zien? 

Scheikunde wordt traditioneel gezien als een experimentele wetenschap, waarbij onderzoekers proeven uitvoeren in het lab. Dankzij de opkomst van snelle computers vindt er een verschuiving plaats richting digitale chemie. In dit snelgroeiende vakgebied worden chemische processen niet in het lab onderzocht, maar gesimuleerd op de computer. Met kwantummechanische simulaties kunnen computers het gedrag van moleculen nauwkeurig nabootsen. Digitale chemie speelt inmiddels een belangrijke rol in het chemisch onderzoek, met toepassingen in het ontwerpen van nieuwe medicijnen en ontwikkelen van efficiëntere katalysatoren. Deze technologische ontwikkeling vraagt ook om een herziening van het scheikundeonderwijs. In deze masterclass nemen we u mee in de wereld van digitale chemie en presenteren we lesmateriaal dat speciaal is ontwikkeld voor het middelbare schoolcurriculum. Deze lesstof sluit aan bij actuele wetenschappelijke inzichten en bereidt leerlingen voor op de toekomst van de scheikunde. 

Wat doe jij met de tekst in je lesboek? Laat je weleens andere teksten lezen? Misschien zou je wel willen dat leerlingen zelf informatie uit de uitleg in de methode halen, maar durf je daar niet op te vertrouwen. 

Deze workshop gaat over begrijpend lezen bij scheikunde. We gaan in op tekststructuren, informatie halen uit teksten en manieren om samen met je klas te lezen. We bespreken hoe je taalsteun kunt geven, niet alleen bij het lezen in de methode, maar ook bij enkele andere informatieve teksten. Ook bespreken we hoe je vaker teksten uit de wereld om ons heen kunt gebruiken in de les: om te laten zien hoe scheikunde een rol speelt in allerlei situaties, en omdat lezen nodig is als voorbereiding op talige toetsen en het vervolgonderwijs. 

De workshop wordt gegeven vanuit het NVON-project Taal bij Bèta, waarin Taalgericht Vakonderwijs concreet wordt gemaakt voor de bètavakken en wordt uitgewerkt in nascholing en een inspirerende set lesactiviteiten. 

Ons toetsbeleid staat onder druk door AI. Wie heeft er afgelopen jaren niet argwanend naar een onderzoeksverslag gekeken dat door een leerling ingeleverd is: “heb je dit met AI gemaakt?” Het wordt steeds lastiger om te detecteren. Sterker nog: uiteindelijk wint de AI en niet de AI-detectie. Maar wat dan? Bart Postma, AI Expert van scholengroep voCampus, geeft je in deze masterclas handvatten om je toets(beleid) voor scheikunde zo aan te passen dat je klaar bent voor de toekomst. Je leert niet alleen hoe je toetsen ontwikkelt die beter bestand zijn tegen AI.  maar ook hoe je AI effectief inzet als hulpmiddel in je ontwerpproces. Neem een opgeladen laptop mee! 

Natuurwetenschappen en experimenteren is onlosmakelijk met elkaar verbonden. In de nieuwe kerndoelen neemt practicum ook weer een belangrijkere plek in. Maar hoe geef je dit vorm? In deze masterclass neem ik je mee in de opbouw van onze practicumleerlijn, die verder gaat dan losse kookboekpractica en demo’s. Benieuwd hoe wij de leerlijn hebben ingericht en welke keuzes we daarin hebben gemaakt? We bespreken het onderscheid tussen theoretische en praktische leerdoelen, en hoe deze zichtbaar worden gemaakt voor leerlingen. Ook komen het gebruik van een labjournaal, de rol van verslaglegging en de inrichting van de practicumruimte aan bod. Tot slot delen we onze aanpak voor formatieve én summatieve beoordeling, inclusief praktijktoetsen. Laat je inspireren om het practicumonderwijs binnen jouw school naar een hoger plan te tillen.

Wat gebeurt er als een scheikundedocent en een kunstdocent samenwerken? Dan ontstaat “Chemische Cinematografie” In deze workshop leren leerlingen niet alleen waarom een reactie gebeurt, maar leren ze ook om die reactie zichtbaar en filmisch vast te leggen.
Kleurveranderingen, gasvorming, kristallisatie, exotherme reacties: het zijn stuk voor stuk kleine ‘wonderen der natuur’ die meestal maar een paar seconden duren. In deze workshop draait alles om het vangen van dat moment. We kijken naar camerastandpunten, licht, timing en compositie die je normaal alleen bij filmproductie tegenkomt. Het resultaat is een unieke kruisbestuiving tussen exacte- en creatieve vakken, met een verrassend resultaat.
Ideaal voor scholen die vakoverstijgend willen werken en leerlingen willen laten ervaren dat wetenschap en kunst geen tegenpolen zijn, maar elkaar juist versterken.

Hoe zorg je dat een toets niet alleen meet wat leerlingen weten, maar ook iets oplevert voor je volgende les? Scheikundedocent Dennis van Welie neemt je mee in zijn eigen toetspraktijk: van het maken van goede vragen en het kiezen van een passende toetsvorm tot nakijken, analyseren en verbeteren. Welke keuzes maak je bij berekeningen, redeneringen of begripsvragen? Wat vertellen de antwoorden van je leerlingen je over je toets en over je lessen? En hoe kun je binnen de sectie slimmer samenwerken en voortbouwen op wat al goed werkt? We gaan actief aan de slag met herkenbare toetsvragen, keuzes en dilemma’s uit de dagelijkse praktijk. Dennis deelt daarbij zijn ervaringen en best practices en laat zien hoe de mogelijkheden van Woots het toetsproces op verschillende momenten kunnen ondersteunen.

In de voedselindustrie wordt veel gebruik gemaakt van biologie, scheikunde en natuurkunde. Denk bijvoorbeeld aan de bacteriën die nodig zijn voor het maken van yoghurt en aan het op de juiste temperatuur houden van de melk. Het maken van yoghurt vormt een mooie context voor een profielwerkstuk. Tijdens deze masterclass komen verschillende onderzoeksvragen rondom de productie en eigenschappen van yoghurt aan bod. Daarnaast presenteren we meetopstellingen  die de deelnemers kunnen gebruiken om deze eigenschappen te onderzoeken. Deelnemers krijgen de gelegenheid om zelf de metingen te doen.

Loopbaanontwikkeling en –begeleiding (LOB) is een belangrijk onderdeel van het funderend onderwijs. LOB is de basis van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Het is daarom essentieel dat LOB een centrale plaats krijgt in het voortgezet onderwijs, zodat jongeren ondersteund worden bij het ontwikkelen van loopbaanvaardigheden voor een LLO. Daarnaast gaat het ook om aansluiting vinden tussen talententen en opleidings- en arbeidsmarktkansen. Om dit te bereiken is in de school een krachtige LOB-leeromgeving nodig met praktijkervaring en reflectie, waarbij niet alleen de decaan en mentor een rol spelen, maar élke onderwijsprofessional. Maar hoe geef je aandacht aan LOB in de les scheikunde? Hoe help je leerlingen te ontdekken wat hun talenten zijn en wat hen drijft? In deze masterclass laten we zien wat jij al doet in jouw les en waar lijntjes en aanknopingspunten liggen om dit te versterken. Zo draagt ijzersterke chemie tussen docent en leerling bij aan goede LOB! 

De conceptexamenprogramma’s en syllabi scheikunde voor vmbo, havo en vwo worden op dit moment beproefd op een aantal scholen. Het schoolexamen krijgt hierin een andere, belangrijke positie dan voorheen en betreft 50% van de onderwijstijd. Hoe het schoolexamen wordt ingericht verschilt per schoolsoort. 

In de masterclass gaan we dieper in op wat er is veranderd en hoe de eerste materiaalontwikkelaars en docenten er onderwijs van hebben gemaakt. 

Design van moleculen – anders bekeken. Hoe kun je Safe & Sustainable by Design ervaren? Tijdens de sessie staat de vraag centraal hoe ontwerpkeuzes rond chemische stoffen en materialen gemaakt worden. We dagen de bezoekers uit om de balans te vinden tussen veiligheid, duurzaamheid, circulariteit en prijs. 

De workshop laat deelnemers kennismaken met deze manier van denken. Voor je rijzen drie torens op, opgebouwd uit blokken die staan voor echte afwegingen bij het ontwerpen van alledaagse producten. “Lage CO₂-uitstoot of een langere levensduur? Recyclebaar met innovatieve materialen of biologisch afbreekbaar? Geen enkel blok is perfect.” Elke keuze creëert spanning op een ander vlak. Tijdens het bouwen, krijg je inzicht de impact van jouw keuzes. 

In deze masterclass ontdek je hoe visualisaties kunnen helpen om de denkbeelden van leerlingen op akenmicroniveau inzichtelijk te maken. 

Chemische processen op microniveau zijn onzichtbaar, maar door practica en visualiseren kunnen we deze zichtbaar en begrijpelijk maken. Na een korte theoretische introductie gaan we aan de slag met de bekende staalwolproef uit de redoxchemie. Hierbij ervaar je zelf hoe je practica en visualisaties als krachtige tool kunt gebruiken. Daarnaast krijg je praktische handvatten om deze aanpak in je eigen lessen toe te passen en leerling denkbeelden in kaart te brengen. 

De basis van deze workshop is terug te vinden in het NVON-boek Show de Chemie: Effectief Demonstreren. 

Versterking Science Technology Engineering and Math -educatie en Sci-Tech Challenge ExxonMobil 

Binnen het onderwijs klinkt steeds vaker dat er weinig te kiezen is als het gaat om lesmethoden. Tijdens deze masterclass maak je kennis met CHEM-EX: een nieuwe lesmethode voor scheikunde, ontwikkeld door docenten uit de praktijk. Vanaf volgend jaar verschijnt ook de havo-editie. 

We laten zien hoe de methode is opgebouwd rondom concepten, contexten, vaardigheden en examenvoorbereiding. Daarbij besteden we aandacht aan didactische keuzes, structuur, taalgebruik, actualiteit en de koppeling met de vernieuwde syllabus. 

De masterclass is bedoeld voor docenten die benieuwd zijn naar nieuwe ontwikkelingen binnen lesmethodes of meer flexibiliteit zoeken in hun onderwijs. Daarnaast is de masterclass geschikt voor iedereen die wil weten hoe een methode vanuit de klaspraktijk wordt ontwikkeld. Naast een inkijk in CHEM-EX is er ruimte voor discussie over curriculumkeuzes en de toekomst van het scheikundeonderwijs.

In de nieuwe kerndoelen voor de onderbouw en het nieuwe examenprogramma hebben vaardigheden (het oude A-domein) een zeer prominente rol gekregen. Van de zes domeinen (A t/m F) in het conceptexamenprogramma is er slechts één puur conceptueel (domein B). De overige vijf domeinen behandelen contexten en vaardigheden, waaronder werk- en denkwijzen. In de nieuwe conceptkerndoelen voor de onderbouw vormen deze domeinen één van de vijf kerndoelen van mens en natuur. Aan de hand van concrete voorbeelden onderzoeken we welke impact dit heeft op de lespraktijk, manier van toetsing en het lesmateriaal van NOVA.

In de masterclass maak je kennis met de nieuwe scheikundemethode Neon die momenteel ontwikkeld wordt. We gaan in op de unieke methode waarin bij Neon de docent veel vrijheid heeft om zelf materiaal toe te voegen om de methode schoolspecifiek te maken. De methode kan digitaal en gedrukt gebruikt worden. Tijdens de masterclass is het eerste materiaal van het 3 havo boek beschikbaar om te bekijken. Zie voor meer informatie www.neon.nl.

Hebben je leerlingen moeite om je uitleg te volgen? Soms zit het in de woorden! 
In deze interactieve sessie geven we je handvatten voor een heldere uitleg. We gaan in op alledaagse woorden die toch een struikelblok kunnen zijn, woorden met meerdere betekenissen, complexe woorden, verschillende soorten vakbegrippen en verschillende vormen van woorden. Ook kijken we naar woorden waarmee je de structuur van een redenering aangeeft. We bespreken hoe je bij je uitleg onduidelijkheden en verwarring kunt voorkomen. We halen relevante taalkennis uit het vak Nederlands op voor zover die helpt bij scheikundelessen. 

We gaan ook kort in op hoe we een te beperkte woordenschat van leerlingen kunnen compenseren, daarbij wisselen we ook ervaringen en suggesties uit. 

De workshop wordt gegeven vanuit het NVON-project Taal bij Bèta, dat Taalgericht Vakonderwijs concreet maakt voor de bètavakken en uitwerkt in nascholing en een inspirerende set lesactiviteiten. 

Deze masterclass gaat over de profielkeuze en keuze voor een vervolgopleiding in het voortgezet onderwijs. De rol van loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) is heel groot ten aanzien van motivatie bij de leerlingen. Ook binnen het nieuwe examenprogramma speelt LOB een belangrijke rol. Welke rol speel je als leraar in dit proces?

Ervaar tijdens deze werkgroep hoe Polaris het verschil maakt in de les. Polaris onderscheidt zich door compacte, heldere uitleg en straalt rust en overzicht uit, zodat leerlingen zich kunnen concentreren op de kern van het vak. 
Ontdek hoe de digitale omgeving het lesgeven ondersteunt en werk uit handen neemt: met uitlegvideo’s, interactieve oefeningen en directe feedback leren leerlingen zelfstandig en doelgericht. In de bovenbouw is bovendien een examentrainer beschikbaar, die leerlingen stap voor stap met handige tips door examenvragen leidt. 
Maak ook kennis met het gratis docentmateriaal. Je hebt alles bij de hand: aanpasbare presentaties per paragraaf, practica, uitwerkingen, werkbladen en een gebruiksvriendelijk toetsplatform waarmee je snel toetsen op maat samenstelt, digitaal of op papier. 

Kortom: Polaris biedt structuur, flexibiliteit en digitale meerwaarde, waarbij zowel docenten als leerlingen optimaal worden ondersteund.

Burgerschap krijgt een nadrukkelijkere plek in de nieuwe kerndoelen voor scheikunde vanaf schooljaar 2027/2028. Maar hoe geef je burgerschap betekenisvol vorm, zonder dat het een los thema wordt naast je vakinhoud? 
In deze sessie verkennen we hoe burgerschap en scheikunde elkaar versterken. Thema’s zoals grondstoffengebruik, duurzame chemie en medicijnontwikkeling raken direct aan maatschappelijke vraagstukken. Binnen deze context leren leerlingen afwegingen maken en onderbouwde keuzes formuleren. Aan de hand van concrete lesvoorbeelden laten we zien hoe je burgerschap integreert in je lessen. Ook delen we inzichten uit de methode Overal Chemie, waarin burgerschap verweven zit in inhoud en context. 

Na deze sessie heb je een helder beeld van wat de nieuwe kerndoelen vragen en hoe je daar in je lessen invulling aan kunt geven. 

AI bewust inzetten betekent niet alleen afweren wat niet goed is, maar ook gebruik maken van de kansen die het biedt in onderwijs. Daar komt het laaghangend fruit om de hoek kijken van zelf appjes bouwen! Daarvoor hoef je tegenwoordig niet meer te kunnen programmeren, maar hoe het dan wel werkt? Bart Postma, AI Expert van scholengroep voCampus, maakt samen met jou een flitsende educatieve app die je direct in kunt zetten in je lespraktijk. Overhoor-apps, modellen met aanpasbare parameters, virtuele proefjes en socratische tutors; de keuze is reuze! 

Ondertussen wordt er een basis gelegd en krijg je een set tips en sites mee, zodat je zelf verder kunt experimenteren. 

“Waarom moeten we dit leren?” De lessen van 4TU.Schools geven antwoord! 4TU.Schools staat voor kant-en-klare, door studenten, docenten en wetenschappers van de vier technische universiteiten samengestelde online lessen. De lessen zijn gratis en gaan over toepassingen van middelbare schoolkennis. Van de chemie achter de geur van regen, wereldproblemen als stikstof, CO2 en PFAS, zelfhelend beton, onderwaterlijm, nieuwe antibiotica tot chemie in de keuken: (ijzer)sterke lessen die leerlingen laten zien waar scheikundige kennis en vaardigheden nodig en nuttig voor zijn. “Oh, daarom dus….”. 

Maak tijdens deze workshop actief kennis met één of meerdere lessen, zodat je ze maandag meteen kunt gebruiken. Of dinsdag natuurlijk. Neem je laptop of tablet mee! 

In deze sessie ontdek je hoe PPG duurzaamheid en circulariteit in de auto-industrie naar een hoger niveau tilt. Met wereldwijde doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en innovatie ontwikkelt PPG technologieën die hieraan bijdragen. Centraal staat debonding technology: innovatieve loskoppeltechnologieën die het mogelijk maken om onderdelen van accupakketten in elektrische voertuigen efficiënter te repareren, hergebruiken en recyclen. Zo worden batterijen niet langer gezien als een eindproduct, maar als waardevolle grondstoffen die zo lang mogelijk in de keten kunnen blijven. Ontdek tijdens deze masterclass hoe coatingtechnologie, circulariteit en e-mobiliteit samenkomen en bijdragen aan een duurzamere toekomst. (DEZE MASTERCLASS WORDT VOLLEDIG IN HET ENGELS GEGEVEN.)

De energietransitie vraagt om slimme oplossingen die CO2-uitstoot terugdringen zonder de grondstoffen te verliezen die de industrie nodig heeft. Methaansplitsing biedt een verrassend antwoord. Uit methaan, nu nog vooral afkomstig uit fossiele bronnen maar in de toekomst ook uit biogeen methaan, worden waterstof en vaste koolstof geproduceerd. Daarbij komt geen  CO₂  vrij. Want koolstof is niet zomaar roet. Afhankelijk van het proces en de condities ontstaat een veelzijdige grondstof met toepassingen die verder gaan dan je verwacht. In deze masterclass verkennen we het proces, de technieken en de mogelijkheden van dit materiaal. We doen dit aan de hand van lopende projecten en concrete resultaten van het lectoraat Sustainable Energy Systems (Saxion). Deze projecten worden uitgevoerd samen met regionale bedrijven. Je gaat naar huis met een scherp beeld van een chemische innovatie die twee grote uitdagingen, duurzame energie én duurzame materialen, met één reactie aanpakt.